تغذیه و پزشکی

تغذيه در پوكي استخوان

تغذيه در پوكي استخوان

پوکي استخوان ، بيماري بسيار شايعي است که بيشتر در دهه هاي ششم و هفتم زندگي ظاهر ميشود .اين بيماري پيشرونده و بدون علامت است و بعلت کاهش چگالي استخوانها ، فرد در معرض خطر شکستگي استخوان قرار ميگيرد . تغذيه در جلوگيري از بيماري پوکي استخوان نقش اول را ايفا ميکند .اگر مصرف کلسيم و ويتامين D در رژيم غذايي در طي دوران بلوغ و بزرگسالي کافي باشد ، پوکي استخوان تا حد زيادي قابل پيشگيري است .
حدود سن 35 سالگي زماني است که حجم توده استخواني فرد در بالاترين ميزان خود قرار دارد و تا رسيدن به اين سن ميزان مصرف کلسيم و ويتامين D بايد در حد کافي باشد .
بعد از اين سن احتمالا کلسيم و ويتامين D نقش کمتري در سلامت استخوانها دارند اما با اين وجود هنوز مصرف آنها به منظور استخوانها ضروري وحياتي است .
به منظور جلوگيري از خطرات پوکي استخوان تدابير زير بايد مد نظر قرارگيرند :
- افزايش ميزان کليسم مصرفي به ميزان تقريبا 1200-1000 ميلي گرم در روز.
- افزايش مصرف ويتامين D در رژيم غذايي ، توصيه ميشود فرد روزانه 30- 10دقيقه در معرض مستقيم اشعه آفتاب قرار گيرد تا ويتامين D کافي جذب کند..
- اگر تامين مواد مورد نياز از طريق رژيم غذايي غير ممکن باشد با مشورت متخصص تغذيه ، بايد از مکمل کلسيم و ويتامين D استفاده شود.
- ورزش در پيشگيري پوکي استخوان بسيار موثر است . روزانه 30 دقيقه فعاليت ورزشي همچنين پياده روي توصيه ميشود .
- از مصرف کافئين زياد(بيشتر ازmg 300 در روز) بايد پرهيز کرد
- از مصرف پروتئين حيواني زياد نيز بايد پرهيز کرد چرا که باعث افزايش دفع ادراري کلسيم ميشود .
- کاهش دريافت سديم زياد و افزايش مصرف پتاسيم و منيزيم و منگنز توصيه ميشود .
به منظور افزايش دريافت کلسيم ، موارد زير توصيه ميشود:
روزانه 3-2 واحد شير ولبنيات مصرف کنيد ، هر واحد شير و لبنيات معادل 1 ليوان شير يا 4/3 ليوان ماست يا 2 ليوان دوغ است .
براي کساني که عدم تحمل به شير دارند توصيه ميشود :

- استفاده ازمقادير کم شير را شروع کنند و تدريجا آن را افزايش دهند .
- از مصرف شير به هنگام ناشتا بودن پرهيز کنند ،

- حتي الامکان شير را بصورت سرد مصرف کنند

- از فرآورده هاي شيري استفاده کنند که ميزان لاکتوز کم دارند
- بهترين جايگزين شير در افرادي که شير را تحمل نميکنند ، ماست ميباشد.
پنير هم منبع خوب کلسيم است .از منابع ديگر کلسيم سبزيجات برگ سبز ، کلم و سويا هستند

نسبت کلسيم به فسفر رژيم بايد در حد 1 حفظ شود .فسفر دفع اداري کلسيم را کاهش ميدهد اما مقادير زياد آن هم باعث افزايش هورمون پاراتيروئيد و کاهش کلسيم خون ميگردد .
مصرف زياد نوشابه هاي گازدار سياه به علت داشتن اسيد فسفريک زياد منجر به پوکي استخوان ميشود.

|+| نوشته شده توسط کاظم اسلامی در پنجشنبه دوازدهم مهر 1386 و ساعت 9:47 |

نقش تغذيه دربيماريهاي استخوان ومفاصل

تغذيه در تمام بيماريهاي ارتوپدي نقش مؤثر دارد. حتي من فکر مي کنم به خصوص در اين رشته از بيماريها به لحاظ اهميتي که در استحکام استخوانها وقوام و دوام عضلات دارد جايگاه مهمتري دارد. يعني اگر بتوانيم مريضي را زودتر راه بيندازيم تا به زندگي عادي خود بپدازيد ، هم به خود بيمار و هم به خانواده او کمک زيادي کرده ايم به عبارت ديگر اگر تغذيه بتواند اين نقش را ايفا کند که مي کند. قدم خيلي مهمي در درمان بيماريها برداشته ايم و مهمتر اين که اگر از اين طريق بتوانيم کاري کنيم که افراد کمتر بيمار شوند و کمتر بيکاريهاي عضلاني و استخواني پيدا کنند مسلما کمک زيادي به اجتماع کرده ايم. به همين لحاظ تمام انجمن هاي پزشکي که با استخوان و عضلات سر و کار دارند مثل انجمن هاي ارتوپدي و روماتولژي، و انجمن هايي که با غدد داخلي ارتباط دارند و احيانا با افراد مسن و درمان بيماريهاي خاص اين سنين سر و کار دارند کوشش مي کنند به راه کارهايي برسند که استخوان ها و عضلات بيشتر کار کنند و ديتر از کار بيفتد و عارضه پيري، ناتواني و از کار افتادگي و زمين گير شدن و در خانه ماندن عقب بيفتد. تغذيه اي که بتواند اين نقش مهم را ايفا کند چه ويژگي هايي بايد داشته باشد ؟ براي يک فرد عادي سالم يک پايه معمولي در تغذيه کافي است. البته عواملي که باعث مي شود بدن انسان سلامت بماند و مسيرعادي حيات را طي کند فقط تغذيه نيست بلکه عوامل ديگري به اين روند کمک مي کند ولي از نظر تغذيه آنچه در راس قرار مي گيرد، غذاهايي است که کالري مورد نياز را تامين نمايد و هر چه بيشتر پروتئين و کلسيم داشته باشد و در مقابل مواد قندي، نشاسته اي و چربي کمتر داشته باشد. يعني اساس کار را بر اين مي گذاريم که به مقدار کافي ويتامين و کلسيم به فرد برسد تا آنچه در اثر فعاليت تحليل مي رود جبران گردد. دربيماريهايي مثل پوکي استخوان و نرمي عضلات و مشکلاتي که در مفاصل وجود دارد آيا تغذيه و برنامه غذايي مناسب هر بيماري لازم است يا...؟ اگر کسي بيمار باشد. يعني از نظر استخواني و عضلاني مشکلاتي داشته باشد معمولا اشکالات طبقه بندي مي شوند. مسلما رژيم غذايي هم با توجه به آن مشکلات متفاوت خواهد بود. واقعيت اين است که هر چه سن بالاتر مي رود احتمال تحليل روي و پوک شدن استخوان ها بيشتر مي شود که البته ما نمي توانيم از اين رخ داد کاملا جلوگيري کنيم اما مي توانيم از طريق مواد غذايي که کلسيم فراوان دارند مثل مواد لبني و ميوه و سبزيها روند آن را کند تر کنيم و بازسازي استخوان ها را تا حدي سريع تر کنيم. البته فعاليت در کنار اين تغذيه مي تواند کمک مؤثري باشد. يعني کلسيمي که وارد بدن مي شود، جذب و تمرکز آن در استخوان يک دوره يا گردش خاص دارد و انجام اين گردش به فعاليت فردي بستگي دارد در خيلي از کشورهاي غربي ديده مي شود که آدم هايي به خاطر موقعيت آب و هوايي و موقعيت اجتماعي در گوشه اي نشسته اند و هر ساعت انواع قرص هاي ويتامين و کلسيم را مصرف مي کنند اما چون حرکت و فعاليت ندارد تاثيري را که مي خواهند نمي گيرند. پس علاوه بر مواد غذايي حرکت و فعاليت هم يک فاکتور مؤثر در تامين سلامت است. يک عامل ديگر نور آفتاب است يعني کساني که در محيط باز و در معرض تابش مستقيم نور آفتاب هستند به طرز چشم گيري نسبت به کساني که در محيط بسته و بدون آفتاب زندگي يا کار مي کنند از نظر تحليل رفتن استخوان ها و مشکلات عضلاني و استخواني و پيري زودرس تفاوت دارند. به عبارت ديگر راز جوان ماندن و حفظ سلامت استخوانها و عضلات و مفاصل در سه کلمه است فاليت، کلسيم به صورت مواد غذايي و نور آفتاب. کدام يک از مواد غذايي کلسيم بيشتري دارند؟ سر دسته مواد غذايي کلسيم دار لبنيات است . مثل انواع مختلف پنير، جالب است بدانيد پنيرهاي مختلف مقدار کلسيم متفاوت دارند. مثلا مقدار کلسيم موجود در پنير ليقوان با مقدار کلسيم يک پنير معمولي فرق مي کند. انواع شير و ماست نيز کلسيم فراوان دارند. در ميوه جات، مرکبات کلسيم زيادي دارند. معولا پرتقال را به خاطر وجود ويتامين ث مي خوردند در حالي که کلسيم آن به مراتب بيشتر است. نارنگي و گريپ فروت هردو کلسيم زيادي دارند. گلابي کلسيم کمي دارد. سيب کالري دارد. ويتامين دارد ولي کلسيم آن کم است. در سبزيجات، کاهو، اسفناج، نخود فرنگي و هويج کلسيم زيادي دارند هويج بيشتر از ويتامين کلسيم دارد. البته آن قدرها هم لازم نيست آدم ها دائما دنبال آن باشند که چه چيزي کلسيم دارد و چه چيزي کلسيم ندارد. هدف شناخت است و اينکه آدم نيازش را بشناسد. اين نکته راهم يادآوري کنم که مصرف زيادي کلسيم هم مي تواند عوارضي مثل سنگ کليه را به دنبال داشته باشد. نيازهاي غذايي از نظر جنسيت هم تفاوت دارد؟ مسلما تفاوت زيادي دارد اختلاف هورموني که بين آقايان و خانم ها وجود دارد و مسئله يائسگي در خانم ها و تغييراتي که از نظر هورموني و ترشحات و اين که مقدار تحليل رفتن استخوان ها در آنها بيشتر مي شود. دلايل اين تفاوت از نظر جنسيت است. عده اي از پزشکان در اين مواقع هورمون تراپي را پيشنهاد مي کنند و يا کلسيم خوراکي تجويز مي کنند و عده اي ديگر به خصوص پزشکان گروه ارتوپدي معتقدند اگر اين افراد فعاليت زياد داشته باشند و کلسيم را به صورت مواد غذايي و اگر لازم باشد به صورت دارو مصرف کنند و البته ار نور آفتاب هم بهره مي گيرند عوارض يائسگي و مشکلات استخواني ناشي از سن پيري را کمتر مي بينند. و يک مسئله بسيار مهم ميزان وزن است. يعني هر چه وزن بيشتر باشد. فعاليت کمتر مي شود و هر چه فعاليت کمتر شود سيکل معيوب تري در ساخت استخوان به وجود مي آيند بنا براين افراد به طرف سن پيري مي روند حتما بايد وزنشان را متعادل نگه دارند و فعال تر باشند تا از نظر ساخت استخوانها و مفاصل جوان تر بمانند و ديرتر به پيري برسند. تغذيه در روند رشد کودکان و نوجوانان تا چه حد تاثير گذار است؟ بدون شک هم تغذيه ، خاصه ويتامين و کلسيم و هم نور آفتاب در رشد نوزاد و در سنين اوليه کودکان مؤثر است عوارضي که در اثر سوء تغذيه پيش مي آيد ف در مرحله نخست مربوط به کمبود کلسيم است که هم در رشد طولي و هم در کيفيت ساخت استخوان تاثير بسياز دارد و متاسفانه اگر چنين پايه اي گذشته شود و استخوان ها دچار عوارضي شود تا آخر عمر همراه فرد خواهد ماند. بنا براين در دو مرحله سني کلسيم و ويتامين D و تغذيه خوب در نگهداري از استخوان و مفاصل بسيار مهم است يکي مرحله قبل از بلوغ و يکي سنيني که فرد به طرف يائسگي و پيري مي رود. بد نيست بانيد مردها هم دچار يائسگي مي شوند اما يائسگي در زنان چشم گير تر است. يعني همان دوراني که خانم ها مي گذرانند براي مردها هم پيش مي آيد ولي چون مردها معمولا فعال تر از خانم ها هستند کمتر به چشم مي آيد و به نظر مي رسد که خانم ها بيشتر در خطر هستند و بايستي بيشتر به سلامت خود توجه داشته باشند مخصوصا از جهت افزايش وزن بايستي جدا مراقبت نمايند چون ساختمان بدن خانم ها، زانو، کمر، لگن و مچ پاي آنها براي وزن زياد ساخته نشده و آسيب پذير تر است. برنامه غذايي در طول درمان البته توجه به برنامه غذايي مرحله اول درمان است و ما ارتوپد ها معمولا حتي براي درمان پوکي استخوان و نگه داشتن استخوان در حد مطلوب کمتر دارو مي دهيم و بيشتر تذکرات ما روي غذا و فعاليت هاي فيزيکي، نرمش و ورزش است. البته گاهي دارو هم تجويز مي کنيم ولي دارو کافي نيست هم چنان که پاي بخاري نشستن و دارو خوردن هم هيچ کمکي نمي کند. توصيه براي خانواده توصيه من به بيماران و همه خانوده ها معمولا دو کلمه است که اگر به همين دو کلمه توجه کافي بشود شايد خيلي ها نياز به مراجعه به پزشک را نداشته باشند. اين دو کلمه وزن و ورزش است که توجه به آن بسيار ساده است. به نظر من مسائلي مثل گرفتاري، بچه داري، کار بيش از اندازه، بهانه اي بيش نيست. و فکر مي کنند در هر شرايطي هم از نظر اقتصادي، هم از نظر اجتماعي مي توانند به اين نکته توجه داشته و ضمن رعايت اصل تغذيه سالم از ورزش هم خودداري نکنند. منظور از ورزش، ورزش سنگين باشگاهي نيست راه رفتن ساده و داشتن يک دمبل ساده در خانه و هفته يکي دو روز به کوه و استخر رفتن هم مي تواند کار ساز باشد.

|+| نوشته شده توسط کاظم اسلامی در شنبه دوم تیر 1386 و ساعت 8:42 |

رژيم درماني در آرتروز



یک رژیم غذایی و تغذیه ی مناسب کلید اصلی جلوگیری از انواع بیماری ها از جمله آرتروز است.اولین مرحله ی عمده در درمان آرتروز ,رساندن وزن بدن به وزن ایده آل است.وزن اضافی باعث ایجاد فشار بر روی مفاصل و در نتیجه عوارض آرتروز می گردد.رعایت یک رژیم غذایی که حاوی فیبر بیشتری باشد(فاقد مواد شیمیایی آلوده که باعث ایجاد استرس در بدن می شود,باشد.)مصرف بیشتر میوه ها و سبزیجات تازه,ماهی,دانه ها و غلات کامل توصیه می شود.مصرف ماهی های آبهای سرد از جمله ماهی آزاد (سالمون), توصیه می گردد.مصرف چربی های اشباع شده ,روغن های هیدروژنه یا تا اندازه ای هیدروژنه شده,غذاهای پر چرب و سرخ کرده و شکر تصفیه شده توصیه نمی گردد.چرا که مواد غذایی باعث ایجاد اسیدیته ی بالای محیط داخلی مفاصل شده و این حالت موجب علائم بد تر و درد بیشتری در مفاصل و در نتیجه التهابات در آنها می شود.گوشت های پر چرب ,تخم مرغ, مارگارین,کره,کافئین,الکل,شکر سفید,تنباکو و محصولات لبنی باید از رژیم غذایی حذف شوند.در حدود یک سوم از افرادی که از بیماری آرتریت روماتوئید رنج می برند به سولانین ها و یا بعضی گیاهان حساس اند که از آن جمله می توان سیب زمینی, فلفل ها, بادمجان ,گوجه فرنگی و تنباکو را نام برد که باید از رژیم غذایی این افراد حذف شوند.توصیه می شود که حداقل 6 تا 8 لیوان آب خالص در طول روز جهت دفع سموم از بدن مصرف شود.

|+| نوشته شده توسط کاظم اسلامی در چهارشنبه بیست و سوم خرداد 1386 و ساعت 18:42 |

پيشگيري پوكي استخوان با تغذيه صحيح

پيشگيري پوكي استخوان با تغذيه صحيح

پوكي استخوان به علت كاهش ميزان كلسيم در استخوان ايجاد مي شود كه اغلب در خانم ها بعد از دوران يائسگي و در آقايان بعد از سن 70 سالگي ديده مي شود.

علائم اين بيماري شامل دردپشت، كاهش قد و افزايش احتمال شكستگي هاي استخوان است. ارث، رژيم غذايي و ورزش از عوامل مهمي هستند كه به طور مستقيم با اين بيماري در ارتباط اند. بعد از ۳۰ سالگي كلسيم همانند سال هاي قبل زندگي به توده استخواني اضافه نشده و در استخوان سازي به خوبي قبل عمل نمي كند و به همين علت در اين دوران مصرف مواد غذايي حاوي كلسيم براي حفظ توده استخواني و جلوگيري از كاهش توده استخوان ضروري است.

خانم ها بعد از سنين يائسگي براي پيشگيري از كاهش توده هاي استخواني شان بايستي از غذاهاي حاوي استروژن بالا مثل لوبياي سويا (يا آجيل سويا) مصرف كنند. ورزش هاي ساده مثل پياده روي، بدنسازي و يوگا در حفظ توده هاي استخواني بسيار مفيد است.

مصرف مواد پرپروتئين ممكن است سبب خروج كلسيم از استخوان هاي بدن شود. نمك، قهوه (2 يا 3 استكان در روز)، نوشابه هاي گازدار، سيگار و ورزش هاي شديد نيز سبب خروج كلسيم از استخوان مي شود بنابراين توصيه مي شود از مصرف مواد غذايي مذكور در صورت ابتلاي به اين بيماري پرهيز شود. از طرف ديگر مصرف مواد حاوي منيزيم، ويتامين D، برون (كه در ميوه ها و آجيل موجود است)، منگنز و روي (زينك) در استخوان سازي توسط كلسيم نقش مهمي را ايفا مي كنند.

تحقيقات نشان داده است كه مصرف سويا به علت وجود ماده اي به نام ايزوفلاونوئيد باعث افزايش تراكم استخواني مي شود. توجه داشته باشيد كه مصرف بيش از هزار و پانصد ميلي گرم كلسيم در روز (مجموع دريافتي از طريق مواد غذايي يا اشكال دارويي) توصيه نمي شود چرا كه با توجه به نقش عوامل ژنتيك در بروز اين بيماري مصرف مقادير زياد جبران كمبودهاي مذكور را نمي كند و ممكن است باعث عوارض ناشي از ازدياد مصرف آن شود.

مواد مغذي براي پوكي استخوان

1_كلسيم: قابل جذب ترين فرم آن به صورت تركيبات سيتراته، لاكتاته وآسپارات است.

2_ منيزيم: كمبود اين ماده معدني اغلب در بيماران مبتلا به پوكي استخوان ديده مي شود و مصرف آن باعث افزايش تراكم استخواني مي گردد.

3_ ويتامينD : همراه با كلسيم بايستي مصرف شود تا حداكثر تاثيرگذاري آن انجام شود.

4_ برون: در ميوه ها و آجيل ها يافت مي شود.

5_ مس: باعث جلوگيري از كاهش توده هاي استخواني شده و در تنظيم روي هم موثر است.

6_ ويتامينK : در خانم هاي بعد از سنين يائسگي لازم است كه باعث جلوگيري از كاهش كلسيم و همچنين باعث افزايش تراكم استخوان مي شود.

7_ سيليكون: ماده اي است كه باعث افزايش تراكم مواد معدني در استخوان مي شود.

8_ استرونتيوم: باعث كاهش دردهاي استخوان ها و افزايش توده هاي استخواني مي شود.

ديگر مواد غذايي مفيد در پيشگيري از پوكي استخوان عبارتند از:

حبوبات، جو، ميوه هاي تازه، آناناس، سيب، گلابي، انگور، كشمش، خرما، هلو، سبزيجات تازه، سبزيجات با برگ سبز، كلم بروكلي، كلم، آواكادو، اسفناج، مارچوبه، پياز، جعفري، انواع سويا، لبنيات كم چرب، ماهي و غذاهاي دريايي، تخم مرغ، عسل، سير، فلفل سياه، زنجبيل و آب ميوه هايي مثل آب سيب، آب هويج، شربت ليمو و آب آناناس.

|+| نوشته شده توسط کاظم اسلامی در سه شنبه هشتم خرداد 1386 و ساعت 12:57 |

نقش تغذيه در پيش گيري از پوکي استخوان

پوکي استخوان يا استئوپوروز حالتي است که در آن استخوان شکننده شده و احتمال شکستگي با ضربات کوچک افزايش مي يابد . پوکي استخوان از گرفتاري هاي شايع ، در جوامع بشري است ، که بعد از سن 35 سالگي روند آن در انسان آغاز مي شود. حدود نيمي از زنان مسن تر از 45 سال و 90درصد زنان مسن تر از 75 سال به بيماري پوکي استخوان مبتلا مي شوند. مردان مسن نيز به پوکي استخوان دچار مي شوند که البته ميزان ابتلاي آنان کم تر از زنان است. به طور تقريبي از هر 3 زن يک نفر و ازهر دوازده مرد يکي به پوکي استخوان دچارمي شوند . اين امر در سال ، منجربه ده ها هزار شکستگي ناتوان کننده ، در مبتلايان مي شود که متاسفانه تعداد اندکي از مبتلايان به پوکي استخوان مورد بررسي و ارزيابي قرار مي گيرند .

اين شکستگي ها به طور عمده دراين نواحي رخ مي دهد : گردن ، استخوان ران ، مهره هاي ستون فقرات و استخوان هاي مچ دست ، حتي گاهي شکستگي هاي خود به خود مهره ها ، گردن و استخوان ران هم ديده مي شود.

مي توان بافت استخواني را به زبان ساده به صورت زير تقسيم کرد: استخوان انسان همانند يک ساختمان است که داراي اسکلت بندي ، ديوار چيني و ملات بين آجرهاست. اسکلت اين استخوان ها از رشته هاي قوي و محکمي به نام رشته هاي کلاژن تشکيل شده که مابين رشته ها را املاح کلسيم پرمي کند. همچنين از آنجا که استخوان ، بافتي زنده است ، محتوي مقدار زيادي سلول هاي جوان و بالغ استخواني است که وظيفه ساختن بافت استخوان ها را به عهده دارند.

پوکي استخوان عارضه اي است که با بالا رفتن سن به وجود مي آيد ، در نتيجه از استحکام بافت و املاح استخواني کم شده و از مقاومت آن کاسته مي شود. استخوان انسان در دوران کودکي از خاصيت ارتجاعي برخوردار است و تحمل فشار زياد را دارد و به تدريج سفت و محکم مي شود ، اين مسئله در سن 20 سالگي به اوج خود مي رسد ، بين سن 20 تا 35 سالگي استحکام استخوان ها به همان قوت باقي مي ماند. به همين دليل ضربات شديد ، مثل تصادفات مي تواند منجر به شکستگي استخوان شود. اما از اين سن به بعد ، به تدريج و با سرعتي کم ، از تراکم استخوان ها کم شده و با بالارفتن سن ، پوک مي شوند. در زنان، بعد از سن يائسگي به علت توقف ترشح هورمون هاي زنانه و نقش مهم اين هورمون ها در استحکام استخوان ها ، شيوع پوکي استخوان زيادتر مي شود.

چه کساني در معرض پوکي استخوان قرار دارند؟

به طور تقريبي و با احتمال زياد همه ما در معرض پديده ناخوشايند پوکي استخوان قرار داريم.

·افراد مسن در معرض ابتلاي بيشتري قرار دارند.

·عارضه پوکي استخوان در نزد خانم ها بعد از سن يائسگي بسيار شايع و زنان ، بيش از مردان به پوکي استخوان مبتلا مي شوند ، به ويژه اگر يائسگي زودرس در خانم ها ايجاد شده باشد.

·تحرک بدني و ورزش ، باعث استحکام استخوان ها در هر سني مي شود. عدم تحرک و استراحت زياد باعث تحليل و پوکي سريع استخوان ها مي شود و شکستگي استخواني را بيشتر مي کند.

·گاه پوکي استخوان در برخي ازخانواده ها بيشتر ديده مي شود. همچنين در بعضي از نژادها مثل بعضي از نژادهاي آسيايي اين پوکي بيشتر است.

·تغذيه ، نقش مهمي در پوکي استخوان به عهده دارد. افرادي که کلسيم کافي در رژيم غذايي آنها وجود ندارد و يا ويتامينDکافي دريافت نمي کنند، در معرض ابتلا بيشتري هستند.

· همچنين نتايج حاصل از مصرف سيگار و قهوه زياد هم ، در پوکي استخوان ثبت شده است.

کساني که خود سيگار مي کشند، ياهمنشين سيگاري هاهستند، در معرض پوکي استخوان زودرس قراردارند و زناني که سيگارمي کشند، دچار پوکي استخوان شديدتري هستند.

· استفاده طولاني از کورتن ها و يا داروهاي ادرارآور، مي تواند باعث پوکي استخوان شود. البته قابل ذکر است که مصرف يک يا چند آمپول کورتن در سال چنين اختلالي را ايجاد نمي کند.

· افرادي که از بعضي اختلالات هورموني مشخص رنج مي برند ، مثل پرکاري تيروئيد وپارا تيروئيد، کم کاري غددجنسي و بيماري کوشينگ در معرض ابتلاي بالاتري به پوکي استخوان هستند.

آيا پوکي استخوان علامتي دارد؟

متاسفانه بايد گفت پوکي استخوان قبل از بروز عوارض آن علامتي ندارد.علائم هنگامي ايجاد مي شود که شکستگي اتفاق افتاده باشد. درد ناگهاني و شديد درستون فقرات ، مي تواند از علائم شکستگي هاي ستون فقرات باشد. ممکن است شکستگي مهره ، بدون درد اتفاق افتد و به صورت خميدگي ستون فقرات و کاهش قد بيمارديده شود. اگر چه عکس برداري با اشعه ايکس به تشخيص شکستگي کمک مي کند ، ولي براي تشخيص زودرس آن روش مناسبي نيست . پس بهتر است کليه افرادي که درمعرض خطرپوکي استخوان قرار دارند، قبل از شروع عوارض، مورد ارزيابي قرار گيرند و در صورت مبتلا بودن ، اقدامات پيش گيرانه صورت گيرد.

بهترين روش براي تشخيص پوکي استخوان، سنجش تراکم استخوان يا دانسيتومتري است. خوشبختانه امروزه براي سنجش تراکم استخوان دستگاه هاي جديدي ساخته شده که مي تواند با دقت نسبتاً زيادي ، تراکم استخواني و نسبت آن ، با استخوان سالم و سن مناسب را اندازه گيري کنند. آزمايش سنجش تراکم استخواني بدون درد است و تنها چند دقيقه طول مي کشد، همچنين احتياج به آمادگي قبلي ندارد و در طي آن دارويي مصرف نمي شود. اين سنجش، پزشک را قادرمي سازد تا شدت پوکي استخوان را اندازه گيري کرده ودرنتيجه استحکام استخوان را بسنجد.

بنابراين بهترين روش پيشگيري ازپوکي استخوان وعوارض آن، رعايت رژيم غذايي مناسب، فعاليت ورزشي مناسب و دوري ازعوامل کمک کننده در افزايش پوکي استخوان ، مانند استعمال دخانيات (به ويژه تمام موارد ذکر شده تا قبل از سن 35 سالگي) و ارزيابي هاي لازم براي تعيين ميزان تراکم استخواني است.

جلوگيري از پديده پوکي استخوان

مي توان با روش هاي بسيار ساده اي خطر پوکي استخوان را کاهش داد:

· با اطلاع از وضعيت استخوان ها به ويژه در خانم ها دردوران نزديک به يائسگي، به وسيله مشورت با پزشک، به کار بردن روش تشخيص مناسب و در صورت نياز تجويز دارو هاي ويژه مي توان از پيشرفت بيماري و عوارض حاصل از آن پيش گيري کرد.

·تغذيه مناسب ، از روشهاي موثر براي پيش گيري پوکي استخوان است. غذاي انسان بايد محتوي پروتئين ، املاح کافي و ويتامين هاي لازم باشد، تا روند پوکي استخوان کندتر شود.

بهترين منبع کلسيم و پروتئين، شير، پنير، ماست و غذاهاي دريايي به ويژه ماهي است.

کلسيم يکي از اجزاي سازنده استخوان است وغذاي روزانه هر فرد بالغ ، بايد حداقل حاوي 1000 تا1200 ميلي گرم کلسيم باشد. البته اين مقدار در زنان باردار ، شيرده، يائسه ، افراد مسن و بچه ها بيشتر بوده و بين 1500تا2000 ميلي گرم است . همان طور که گفته شد، فرآورده هاي لبني مانند شير، ماست، کشک، قره قوروت، پنير از منابع مهم و بسيار خوب کلسيم اند . ساير منابع حاوي کلسيم عبارتند از: سبزيجات برگ سبز ، کلم پيچ، شلغم، هويج، پرتقال ، انگور، توت فرنگي، خرمالو، زيتون، جعفري، اسفناج، کرفس، کشمش، بادام، پسته، گردو، حبوبات و غذاهاي دريايي مانند ماهي به ويژه ماهي تن، کيلکا و ساردين.

در زير به مقادير تقريبي کلسيم در بعضي از مواد ذکرشده اشاره مي شود:

نوع ماده غذايي	مقدار ماده غذايي	مقدار کلسيم به ميلي گرم
شير کم چرب	يک ليوان	290
ماست کم چرب	يک ليوان	415
پنير	30 گرم	150
کشک	100 گرم	430
پسته	100 گرم	140
ماهي کنسرو شده با روغن	100 گرم	354
ماهي کنسرو شده بدون روغن	100 گرم	437
اسفناج	100 گرم	93
پرتقال	يک عدد	56
لوبياي خشک خام	100 گرم	144
انجير خشک	5 عدد	126

پوکي استخوان يکي از مهمترين عوارض کاهش مصرف کلسيم است و در صورت همراهي با عواملي مانند:کمبود ويتامينC، کمبود ويتامين D، درمان با استروئيدها (کورتون)، بي حرکتي و... برشدت آن افزوده مي شود. پس بياييم با رعايت نکات زير حافظ سلامتي استخوان ها وجلو گيري از پوکي استخوان خود ، در سن ميانسالي و پيري باشيم.

1. هم اکنون که مقدار نياز روزانه کلسيم خود را مي دانيد، سعي کنيد به ميزان لازم از مواد حاوي کلسيم در روز استفاده کنيد، تا دچار کمبود ميزان کلسيم نشويد. اين ذخيره سازي به ويژه در دهه دوم و سوم بسيار پر اهميت است. در صورتي که نمي توانيد مقدارلازم کلسيم را از فرآورده هاي غذايي طبيعي تهيه کنيد ، براي جلوگيري از اين بيماري نا خوشايند، سفارش مي شود، به مصرف ترکيبات مکمل غذايي موجود در بازار بپردازيد.

2. ويتامين D براي سلامتي استخوان ها وجذب کلسيم لازم وضروري است. بنابراين زماني را در بيرون از منزل بگذرانيد، تا آفتاب بتواند پوست را براي ساختن ويتامين Dتحريک کند.

3. به طور منظم ورزش کنيد. استخوان هاي اطفال با ورزش کردن ، محکم مي شوند و رشد طبيعي خواهند داشت. البته افراد بالغ نيز بايد تحرک کافي داشته باشند. استراحت و عدم تحرک باعث تحليل بافت استخواني مي شود. بهترين، مفيد ترين و کم خرج ترين ورزش براي انسان هاي بالغ و به ويژه افراد مسن پياده روي است. توجه داشته باشيد که ورزش هاي تحمل وزن مثل پياده روي نقش مهمي در رسوب کلسيم در استخوان ها دارند. ورزش هايي که فشار و تحمل استخواني ندارند، کمتر از ورزش هاي تحمل وزن در اين مسئله اثر مثبت دارند.

4. ازمصرف مواد افزايش دهنده پوکي استخوان مانند سيگار ، قهوه فراوان و ... خودداري کنيد.

5. جايگزيني هورمون هاي زنانه ، در خانم هاي يائسه زير نظر پزشک مي تواند مانع پوکي استخوان زودرس شود.

درمان پوکي استخوان

اگر پس از سنجش تراکم استخوان، معلوم شد که مبتلا به پوکي استخوان هستيد، با نظر پزشک خود مي توانيد تحت درمان هاي زير قراربگيريد: درمان هاي متفاوتي هم اکنون براي پوکي استخوان وجود دارد که هر کدام با توجه به شرايط بيمار براي وي انجام مي گيرد. از جمله تجويز ترکيبات حاوي کلسيم و ويتامينD، تجويز ترکيبات فلورايد و دارو هاي کاهنده سرعت پوکي استخوان مانندEtidronale &Alendronale و... که تمام موارد ذکر شده بسيار پر خرج و گران هستند و تنها موارد اول يعني کلسيم و ويتامينD قابل دسترس تر، کم هزينه تر و براي عموم قابل استفاده تراست.

در نهايت در نظر داشته باشيد که تغذيه مناسب سرشار از کلسيم و پروتئين، فعاليت و دوري ازعدم تحرک و انجام ورزش هاي مناسب از زمان کودکي و نوجواني، بهترين و کم خرج ترين توشه و روش پيشگيري براي جلوگيري از پوکي استخوان است.

توصيه طلايي

مصرف روزانه نيم ليتر شير 50 درصد نياز افراد بالغ به پروتئين و 100 درصد نياز افراد به کلسيم را برآورده مي کند.

|+| نوشته شده توسط کاظم اسلامی در جمعه بیست و هشتم اردیبهشت 1386 و ساعت 20:54 |

business article