... ويتامينE

اين ويتامين در چربي محلول است و در دانه هاي روغني خشکبار و بسياري از روغن ها يافت مي شود . سال ها است که اين ويتامين را به عنوان داروي ضد پيري مي شناسند و در موارد آرايشي – بهداشتي استفاده مي کنند . کاهش قرمزي ناشي از نور خورشيد ، کاهش ورم آفتاب سوختگي از اثرات مفيد آن است و کاهش قابل ملاحظه چين و چروک پوست در اثر استفاده موضعي آن ثابت شده است .

ويتامينK

اين ويتامين در روده انسان توليد مي شود و توليد آن نياز به مصرف سبزيجات تازه دارد . اين ويتامين براي انعقاد خون ضروري است اما استفاده از موارد موضعي آن در کاهش خون مردگي ناشي از ضربات و نور خورشيد موثر است . اين ويتامين همچنين در کاهش تيرگي زير پلک که علت عروقي دارد نيز موثر مي باشد .

نتيجه گيري :

اثرات مفيد ويتامين ها در مواد آرايشي – بهداشتي ثابت شده است ، اما همانگونه که ذکر شد بعضي از اقلام اين ويتامين ها دارو مي باشند و چون استفاده غلط از آن ها سبب التهاب پوست مي شود نحوه استفاده از آن بايد توسط پزشک تجويز شود . هم چنين شکل هاي ساختماني مختلفي از اين ويتامين ها در صنايع آرايشي- بهداشتي استفاده مي شود که ممکن است با شکل خوراکي آن تفاوت داشته باشد . بنابراين استفاده خودسرانه اين ويتامين ها به صورت موضعي توصيه نمي شود ، مثلاً ممکن است حل کردن قرص خوراکي ويتامينC در آب و زدن آن به صورت ، نه تنها هيچ فايده اي نداشته بلکه به علت وجود مواد ديگري در آن قرص ها سبب ايجاد حساسيت شود . ميوه هاي مختلف نيز در حاليکه داراي ويتامين هاي گوناگون هستند ، حاوي ترکيباتي مي باشند که مي توانند ايجاد حساسيت هاي پوستي کنند . بنابراين استفاده موضعي از عصاره ميوه ها و يا حتي خود ميوه ها اصلاً توصيه نمي شود .

در عين حال مصرف خوراکي انواع ميوه ها ، سبزيجات تازه و خشکبار مي تواند در حفظ سلامتي پوست و نيز جلوگيري از بروز لکه هاي صورت و بدن پيشگيري از پيري زودرس موثر باشد.

نقش ويتامين ها در بهداشت پوست

در دهه گذشته طيف وسيعي از محصولات بهداشتي و زيبايي پوست که حاوي ويتامين هاي مختلف هستند توليد شده است . هدف از استفاده اين مواد ، بهبود ظاهر و زيبايي و حتي حفظ سلامتي پوست است .

نياز براي رسيدن به نتايج قابل مشاهده و واقعي در پوست بر اثر استفاده از اين مواد ، سبب شده تا اين صنعت رشد قابل ملاحظه اي پيدا کند .

ويتامين ها چه هستند ؟

 ما در نظر داريم در اين مبحث به ذکر خواص تعدادي از ويتامينها بپردازيم :

ويتامينA

سال ها از ويتامينAدر مواد آرايشي – بهداشتي استفاده مي کردند اما در سال 1984 توسط « کليگ من » اثرات جوان کننده ترتينوئين که يکي از مشتقات ويتامينAاست ، شرح داده شد. اثرات مفيد ترتينوئين در تمام مقالات به اثبات رسيده است . اثرات بيولوژيکي اين ماده سبب شده که اين ويتامين به عنوان دارو شناخته شود و استفاده از آن در مواد آرايشي بهداشتي ممنوع و فقط با تجويز پزشک مصرف شود . رتينول يکي ديگر از مشتقات ويتامينA است که توسط صنايع آرايشي – بهداشتي به مواد آرايشي اضافه شده و سبب افزايش ضخامت لايه شاخي پوست و در نتيجه سبب رفع چين هاي صورت مي شود .

ويتامين

ويتامينC نيز در آب ، محلول است و در ميوه ها و سبزيجات تازه وجود دارد . اين ويتامين اثر مهم ضد اکسيدکنندگي دارد و سبب توليد کلاژن مي شود . اين ويتامين به مواد آرايشي – بهداشتي اضافه مي شود زيرا خاصيت ضد اکسيدکنندگي آن سبب رفع لکه هاي پوست و جلوگيري از پيري زودرس مي شود و از طرف ديگر توليد ويتامينE را افزايش مي دهد . اين ويتامين سبب کاهش قرمزي پوست ناشي از آفتاب و نيز کاهش عوارض آفتاب سوختگي مي شود . اثر ضد التهابي اين ويتامين تأثير مفيدي در درمان بيماري هايي چون اگزما و سپوريازيس دارد .

ادامه دارد...

-

دوستان عزيز، در مطالب گذشته در مورد ، گروه ويتامينهاي محلول در چربي توضيحاتي داده شد وشما  با خواص آنها آشنا شديد . خانواده ديگر ويتامينها،گروه ويتامينهاي محلول در آب است .

اين ويتامينها که شامل گروه ويتامينهايB و ويتامينC است داراي خواص متفاوتي از گروه قبلي است . از خصوصيات عمومي آنها اين است * که چون در آب محلول هستند، * راحت تر جذب مي شوند ، * در بدن ذخيره نمي شوند مگر به ميزان کم و * در اعمال بسيار حياتي بدن نقش اساسي دارند به صورتي که فقدان بيش از حد تعدادي از آنها به مرگ فرد مي انجامد. * اين گروه نسبت به گروه محلول در چربي حساس تر هستند و در اثر عواملي چون حرارت، مواد شيميايي و ... سريعتر از بين مي روند .

شايد نام بسياري از اعضاء خانوادهB مثلB12 , B6 , B2 , B1 را شنيده باشيد . اين ويتامينها در بسياري از مواد غذايي يافت مي شوند . ليکن چون در بدن ذخيره نمي شوند و ميزان آنها در بدن به سرعت کاهش مي يابد ، بايد هميشه مراقب باشيم تا با مصرف مواد غذايي غني به تجديد آنها در بدن بپردازيم تا دچار کمبود اين ويتامين ها نشويم .

حتما ويتامين Cمعروف را هم مي شناسيد ، دليل شهرت اين ويتامين تأثيرات بسيار مفيدي است که از آن ديده شده  که  ما در مطلب خاص ويتامين به شرح آن خواهيم پرداخت .

" ويتامينB1 "

اولين ويتاميني که از اين گروه ويتامينها کشف شد، ويتامينB1 بود که نام ديگر آن تيامين است . اين ويتامين تأثيرات بسيار مهمي در سوختن قندها دربدن و عملکرد اعصاب دارد .

·ويتامين B1 از راه  روده جذب خون مي شود ،  تغييراتي بر روي آن صورت مي گيرد و آماده استفاده بافتها مي گردد . يکي از موادي که در جذب آن اختلال ايجاد مي کند ، الکل است که مصرف زياد آن موجب کمبود ويتامين B1مي شود . اين ويتامين در بدن ذخيره  نمي شود ، از اينرو بايد توجه کنيم تا با مصرف درست از کمبود آن جلوگيري نماييم  .

·عملکرد آن در اندامها، فعال کردن آنزيمهاي لازم براي سوختن قند در بدن است ، اگر نام چرخه کربس را شنيده باشيد ، اين ويتامين نقش اساسي در ادامه عملکرد چرخه دارد . نقش مهم ديگر آن در اعصاب است ، ما براي انجام هر حرکت و يا درک احساس از محيط نياز داريم پيامهاي عصبي از مغز به اعصاب بدن و بالعکس منتقل شوند ،  ويتامين B1 در انتقال پيامهاي عصبي نقش مهمي دارد .

·در صورتيکه مصرف اين ويتامين کمتر از حد مورد نياز بدن باشد در ابتدا فرد بي اشتها مي شود و وزنش کاهش مي يابد . کمبود شديد ويتامينB1سبب ابتلاي فرد به بيماريبري بري مي شود  که حالت وخيم آن به مرگ فرد مي انجامد. به دليل نقشB1 در سوخت قند و توليد انرژي ، هنگام کمبود آن فرد ناتوان شده و گاهي اِدم يا ورم اندامها در فرد به وجود مي آيد و به دليل نقشB1 در اعصاب در صورت کمبود آن ، اعصاب تحليل مي روند خصوصاً اعصاب پا، گز گز کردن پاها که شکايت بسياري از افراد است مي تواند ناشي از کمبود B1 باشد . اين بيماري در کودکاني که در مرحلهاز شير گيري هستند و مادرانشان اهميت زيادي به غذاي تکميلي آنها نمي دهند نيز عارض مي شود . ميزانB1 مورد نياز بدن يک فرد بالغ ،2/1ميلي گرم در روز است .

·      اما ويتامينB1 در کدام مواد غذايي موجود است ؟

ويتامينB1 در بسياري از غذاها مثلنانها، غلات وگوشتهاخصوصاً گوشت قرمز وجود دارد . بيشترين ميزانB1 درمخمر ،جگرو سبوس غلات ( گندم، جو و برنج) است .

سبوس منبع غني B1است و با گرفتن پوست غلات براي تهيه آرد سفيد قسمت اعظم B1از دست مي رود . از اينرو توصيه مي شود از نانهاي سبوس دار مثل سنگک ، بربري و بيسکويت هايي که با آرد سبوس دار تهيه مي شود استفاده کنيد . حتما  در فيلمها ديده ايد که ژاپني هاي فقير که غذاي آنها فقط برنج سفيد و ترشي است پس از مدتي دچار ناتواني در عضلات پا و راه رفتن مي شوند که اين همان بيماري بري بري است . نکته ديگر اينکه حرارت، ويتامين B1را از بين مي برد . اگر از جگر غذايي تهيه مي کنيد  ، بهتر است آنرا قبل از پخت در فريزر قرار ندهيد و براي پخت از حرارت بالا استفاده نکنيد . بهتراست بدانيد ، مصرف ماءالشعير و يا جوانه گندم نيزميزان زياديB1 به بدن ما مي رساند

" ويتامين " B2

درادامه بحث ويتامينها ، امروز به معرفي ويتامينB2 از گروه ويتامينهاي محلول درآب مي پردازيم :

نام ديگرويتامينB2*ريبوفلاوين است . دليل انتخاب اين نام ، رنگ زرد اين ويتامين است که ناشي از وجود حلقه فلاويني موجود در ساختمان آن مي باشد . از ويتامينهايي است که در بسياري از مواد غذايي موجود است اما عوارض کمبود آن گريبانگير افراد زيادي است ، در حاليکه خود  آنها ، نمي دانند اين عارضه مي تواند ناشي از کمبود مواد غذايي باشد .

اولين بار اين ويتامين زماني کشف شد که در حين بررسي برروي ويتامينB1 ، دانشمندان متوجه شدند جزء ديگري موجود است که در مقابل حرارت مقاوم تر ازB1 است و زماني که آنرا از شير استخراج کردند اين رنگدانه هاي زرد رنگ راB2 ناميدند . درواقع يکي از دلايلي که روش مناسب شيررا نگهداري در پاکتهاي چند لايه مي دانند اين است که، از تخريبB2 در برابر نور جلوگيري مي کند زيرا اين ويتامين در مجاورت اشعه ماوراء بنفش تخريب مي شود .

B2 همراه غذا وارد بدن مي شود و به کمک ناقل هايي که در ديواره روده وجود دارد به خون منتقل مي گردد . ويتامينB2 جزء ويتامينهاي محلول در آب است از اينرو در بدن ذخيره نمي شود پس ميزان مورد نياز آن بايد روزانه مصرف گردد تا مبتلا به کمبود آن نشويم .

·عملکرد ويتامين B2در بدن چيست ؟

ويتامينB2 زماني فعال مي شود که مولکول فسفر دريافت کند واين قابليت را پيدا نمايد که در فعاليت هاي مهم سوخت ساز بدن عمل کند .B2 در فعال شدن ويتامينB3 و  B6 نيز دخالت دارد . از اينرو پيشنهاد مي کنيم نام آنرا " ويتامين نخود هر آش " بگذاريم چون در بسياري از اعمال حياتي بدن و فعاليت ديگر ويتامينها تأثير دارد . در بدن ما تبديلB2 به فرم فعال آن تحت تأثر آنزيمهاي مربوط به غده تيروئيد مي باشد . از اينروافرادي که مبتلا به گواتر هستند و تيروئيد کم کار يا پرکار دارند بايد مراقب ميزان دريافت اين ويتامين باشندو از منابع حاوي اين ويتامين بيشتر تغذيه کنند چون با کاهش فعاليت غده تيروئيد کارايي اين ويتامين نيز کاهش مي يابد :

·ميزان مورد نياز اين ويتامين3/1ميکروگرم در روز است .

·حتما افراد بسياري را ديده ايد  که دچارزخم در گوشه دهانباشند ، يازبانشان متورموسرخ شده باشد و يالبهايشان ترک خورده باشد . اينها همه از علائم کمبود ويتامينB2 است .

·درمراحل اوليه در صورتيکه فرد 1 تا 2 ماه از اين ويتامين کمتر از ميزان نيازش مصرف کند علائم اوليه در چشمهاي او ظاهر مي شود؛ يعني اثرات او به صورت حساسيت به نور، اشکريزي چشمها و سوزش و خارش چشمها ، بروز مي کند . با پيشرفت کمبود اين ويتامين در گوشه دهان زخم ايجاد مي شود و فرد نمي تواند دهانش را به راحتي باز کند، زبان فرد ارغواني رنگ، متورم و دردناک مي شود البته همه اين علائم با هم بروز نمي کند گاهي فقط يک يا چند علامت در فرد ديده مي شود . از علائم ديگر جوشهاي ريزي است که در منطقه کنار بيني و گوشه دهان به وجود مي آيد . همچنين در منطقه سفيد چشم رگهاي خوني ديده مي شود .کمبود شديد اين ويتامين براي يک فرد باردار، عواقب وخيم تري به دنبال دارد  از آن جمله ايجاد عارضه لب شکري در جنين است .

منابع غني اين ويتامين کدام اند ؟

·اين ويتامين به ميزان زياد درشير و محصولات لبني موجود است .

·جگربهترين منبع ويتامينB2 است .

·مخمر آب جو نيز از منابع غنيB2 است

·اين ويتامين درگوشت وتخم مرغ هم وجود دارد .

·درسبوس گندم و در بسياري ازسبزيجات از جمله اسفناج موجود است .

در صورتيکه شما روزانه 2 ليوان شير يا ماست مصرف کنيد و در طول روز غذاي تهيه شده با گوشت ( گوشت قرمز، مرغ و ماهي) يا تخم مرغ مصرف نماييد و از نان سبوس دار مثل نان سنگک تغذيه کنيد ، مطمئن باشيد ميزانB2 مورد نياز بدن شما تأمين شده است. نياز به اين ويتامين در بارداري افزايش مي يابد پس به خانمهاي باردار توصيه مي شود از منابع غني اين ويتامين يعني جگر ، ماءالشعير و شير با چربي متوسط بيشتر از زمان قبل از بارداري مصرف کنند تا نياز جنين رانيز تأمين نمايند . اين نياز بيشتر ، با مصرف 1 ليوان شير اضافه يا 100 گرم گوشت اضافه در روز تأمين مي شود . ميزان نياز به اين ويتامين در شيردهي از بارداري هم بيشتر است . در دوران شيردهي توصيه مي شود براي جلوگيري از اضافه وزن ، بيشتر از منابع گياهي مثل سبزي خوردن، اسفناج، سالاد سبزيجات و ماءالشعير براي تأمين B2مورد نياز ، مصرف شود .

 « اسيد فوليک »

همانطور که مي دانيد ، کم خوني يکي از مشکلاتي است که گريبانگير بسياري از زنان ايراني مي باشد .

در خون انسان سلولهايي به نام گلبولهاي قرمز موجود است که حامل اکسيژن مورد نياز اندامهاست . در صورتيکه توليد گلبولهاي قرمز در بدن کاهش يابد ، فرد مبتلا به کم خوني مي شود که علائم آن ضعف ، رنگ پريدگي و خستگي زود رس است .  طي تحقيقاتي که در سال 1945 برروي کم خوني انجام شد دريافتند ، کمبود اسيد فوليک*(B9)  يکي از عوامل ايجاد کننده نوع خاصي از کم خوني است که کم خوني ماکروستيک** نام دارد . کمبود اسيد فوليک موجب کاهش توليد گلبولهاي قرمز شده و گلبولهاي توليد شده بزرگتر و کم رنگ تر از حد طبيعي مي شوند. نوع ديگر کم خوني ناشي از کمبود دريافت عنصر آهن است که در مبحث مربوط به خود شرح داده خواهد شد . در صورتيکه فرد مبتلا به کم خوني با تشخيص پزشک از نوع آن اطلاع يابد مي تواند با مصرف مواد غذايي غني ، به درمان کم خوني خود کمک کند .

اسيد فوليک در ساخته شدن گلبولهاي قرمز و سفيد مؤثر است ، از اينرو دريافت ميزان کافي آن در درمان کم خوني و افزايش ايمني بدن بسيار مؤثر است .

اين ويتامين در مواد غذايي مختلف يافت مي شود و به صورت آزمايشگاهي نيز مي توانند آنرا توليد کنند . پس از خوردن، از قسمت ابتداي روده جذب مي شود و توسط جريان خون به کبد رفته ، در آنجا ذخيره مي گردد . ميزان اسيد فوليک موجود در کبد تأمين کننده نياز 4 تا 5 ماه بدن ما است . · عملکرد اسيد فوليک چيست و چرا کمبود آن موجب کم خوني مي شود ؟عمل اسيد فوليک شرکت در توليد پروتئين در بدن است . نقش ديگر آن در ساخته شدن اسيدهاي نوکلئيک***است.  اسيدهاي نوکلئيک در هسته سلول قرار دارند و انتقال دهنده صفات ارثي مي باشند . اسيد فوليک با قابليت جابجايي واحدهاي تک کربنه در همانند سازي ژنها نقش دارد . در بخشهايي از بدن که تکثير سلولي سريع دارند مانند گلبولهاي قرمز و سفيد، سلولهاي ديواره دستگاه گوارش و ادراري ، اسيد فوليک بيشتر مورد نياز است . · کمبود اسيد فوليکعوارض کمبود طولاني مدت آن در يک فرد بالغ ،کم خوني،متورم وقرمز شدن زبان، اختلالات گوارشي مانند اسهال واختلالات روحي چون افسردگي است و تأثير کمبود آن  در کودکان نيز کاهش رشددر آنهاست ، تقريباً 10 درصد افراد جامعه مبتلا به درجاتي از کمبود اسيد فوليک هستند البته در حدي که علائم باليني آن بروز نکرده باشد .

سالمندان و نوجوانان کم خوراک در معرض کمبود اسيد فوليک هستند .

مصرف اسيد فوليک درخانمهايي که قصد باردارشدن دارند و يا مادران باردار در ماههاي اول و دوم بارداري بسيار ضروري است . کمبود اسيد فوليک موجب ايجاد نقصهاي مادرزادي در دستگاه عصبي کودک مي شود . خانمهايي که قصد بارداري دارند بهتر است از مکمل اسيدفوليک با تجويز پزشک و مواد غذايي غني از اسيد فوليک مصرف کنند .

ميزان مورد نياز يک فرد بزرگسال400 ميکروگرم اسيد فوليک در روز است . در سالهاي اخير به دليل تحقيقاتي که انجام شده استاندارد نياز روزانه افراد را افزايش داده اند که نشان از اهميت دريافت اين ويتامين دارد . نياز به اسيد فوليک در بارداري و شير دهي دو برابر مي شود . افرادي که سوخت و ساز بدن آنها بالاست و يا مبتلا به بيماري خاصي چون سلولهاي خوني داسي شکل يا سرطان خون هستند ، نيازمند اسيد فوليک بيشتري مي باشند .

اسيد فوليک در اثر نگهداري مواد غذايي در دماي اتاق و پختن به ميزان زيادي از بين مي رود .

·

- در حبوباتي چونلوبيا قرمز ،لوبيا سفيد وسويا و درسبوس گندم موجود است .

- درسبزيجاتي چون اسفناج، کلم، کاهو، مارچوبه و آرتيشو و درميوه هايي مثل آب پرتقال تازه و موز موجود است .

- ميزان کمي در زرده تخم مرغ و شير موجود است .

در صورتيکه شما يک غذاي حاوي حبوبات به همراه نان سبوس دار مصرف کنيد مثل خوردن يک کاسه آبگوشت پر حبوبات با نان سنگک را به همراه  ماست و اسفناجي که حداقل 1 فنجان اسفناج پخته دارد ميل نماييد و در بين روز ماءالشعير بنوشيد ، ميزان مورد نيازاسيد فوليک  بدن شما تأمين خواهد شد .

در ادامه بحث معرفي ويتامينها ي محلول درآب در اين مطلب به معرفي ويتامينB12 مي پردازيم.

B12ياکوبال آمين * يک ويتامين حساس و مهم است . اين ويتامين موجب درمان يک نوع کم خوني خطرناک به نامپرنشيز** مي شود . ويتامينB12 که شايد تا به حال آمپولهاي تقويتي آنرا تزريق کرده باشيد، آخرين ويتاميني بود که کشف شد . اين ويتامين رابطه نزديکي با اسيد فوليک دارد .

اين ويتامين بسيار حساس است و به سرعت تخريب مي شود . تحمل نور ، حرارت و مواد اسيدي و قليايي را ندارد . حتي دربدن هم به سرعت تخريب مي شود . در حقيقت اگر وسيله خاصي براي انتقال آن به خون وجود نداشت ما اصلاً  B12 دريافت نمي کرديم .

اما اين وسيله خاص چيست؟

با خوردن غذاي حاوي اين ويتامين و ورود آن به دهان همزمان يک عامل پروتئيني ترشح مي شود که بهB12 متصل مي شود و محافظت از آن را تا ابتداي روده بر عهده مي گيرد . در مرحله بعد باز هم محافظ ديگري ، به نام فاکتور داخلي ***وجود دارد که يک عاملي پروتئيني ، براي محافظت ازB12در برابر محيط هاي اسيدي و قليايي به شمار مي رود . فاکتور داخلي مثل  گاردي محکم ،B12 را صحيح و سالم تا ديواره روده رسانده و آنرا به خون منتقل مي کند . در خون نيز 2 عامل ديگر موجود است که دستB12 را گرفته به کبد ، استخوانها و ساير اندامها  مي برد.

اما نقش اين ويتامين مهم دربدن چيست؟

B12 در توليد سلولهاي بدن نقش دارد و نقش آن مانند اسيد فوليک،شرکت در همانند سازي ژن هاي هسته سلول است . تکثير سلولي در دستگاه گوارش، مغز استخوان و بافت عصب با کمکB12 صورت مي گيرد . اگرB12 دريافت نکنيم ظرف حدود يکسال ذخيره موجود در کبد تمام شده و توليد سلولي در اندامهاي ياد شده دچار اختلال مي شود .

·B12 در دستگاه گوارش به توليد سلولهاي مخاطي ديواره کمک مي کند . اگرB12 نباشد زبان متورموسرخرنگ
مي شود واختلالات گوارشي مثل اسهال بروز مي کند .

·B12 در مغز استخوان موجب توليد سلولهاي خوني مي گردد ،  در صورت کمبودB12، ژنهاي موجود در گلبولهاي قرمز بزرگتر از حد طبيعي شده ،  زود از بين مي روند و فرد مبتلا بهکم خوني مگالوبلاستيک ****مي شود .

·B12 در بافت عصبي نقش توليد سلولهاي رشته هاي عصبي را عهده دار است  . کمبودB12 اختلالات عصبي را به همراه دارد که کرخي و لرزش بدن است و سوزش در پاها نيزاحساس مي شود .

در صورتيکه تعدادي ازعلائم کمبودB12، در شما بروز کرد به پزشک مراجعه کرده و با آزمايش خون ميزانB12 و اسيد فوليک خونتان را کنترل کنيد .

کمبودB12 در چه کساني بروز مي کند ؟

کمبودB12 در افرادي که رژيم گياهي*****صرف دارند و شير و تخم مرغ نمي خورند ، بروز مي کند زيراB12 فقط درمنابع غذايي حيواني موجود است . در افراد کهنسال که ترشح اسيد معده و فاکتور داخلي کاهش مي يابد ، کمبودB12 عارض مي شود  ، در واقع رنگ زرد چهره، زبان سرخ و ناتوانيهاي عصبي را در نتيجه اين کمبود مي دانند . ميزان مورد نياز بدن يک فرد بزرگسال2 ميکرو گرم است  که در زمان بارداري و شير دهي نيازفرد بيشتر مي شود . افرادي که جراحي معده انجام داده اند و بخشي از معده ، تمام معده يا قسمت انتهاي روده آنها ( ايلئوم) برداشته شده است ، و کساني که از قرصهاي درمان کننده زخم دستگاه گوارش استفاده مي کنند بيشتر در معرض کمبودB12 هستند .

ويتامينB12 در کدام مواد غذايي موجود است؟

B12 فقط در مواد غذايي حيواني يعني گوشت و فرآورده هاي حيواني مثل شير و تخم مرغ موجود است .

·جگرغني ترين منبعB12 است .

·گوشت گاو،ماهي تن وقلوه داراي ميزان زياديB12 هستند .

·شير ،پنير وتخم مرغ نيز ميزان قابل توجهيB12 دارند .

البته معمولا در پروسه پخت مواد غذايي 70 درصد از ويتامين از دست مي رود ؛ به کار گيري روش مناسب پخت بسيار مهم است ، براي پخت هرگز نبايد از جوش شيرين استفاده کرد .

در صورت ابتلا به کم خوني ناشي از کمبودB12 :

·  مصرف مکمل يا تزريقB12 طبق دستور پزشک ضروري است .

·  در رژيم غذايي خود مواد حاويB12 فراوان تغذيه کنيد .

·  مصرف ديگر مکمل هاي ويتاميني بيش از نياز ( ويتامينC,B) نيز مي تواند موجب کاهشB12 در بدن شود .

با خوردن چه ميزان  مواد غذايي نيازB12ما تأمين مي شود ؟

با خوردن غذايي که ، داراي 100 گرم گوشت قرمز يا 200 تا 300 گرم گوشت مرغ است و مصرف 2 ليوان شير يا ماست در روز،B12 مورد نياز ما تأمين مي شود .

بانوان باردار و افراد مسن نيز با مصرف مرتب جگر مي توانند،B12 مورد نيازشان را تأمين کنند .

ويتامين E، آنتي اکسيداني مهم

ويتامين E ترکيبي است محلول در چربي که در سال 1936 ازجوانه ‌ي گندم جدا شد و آلفا توکوفرول ناميده شد. اين نام مشتق از کلمه‌ي يونانيTOKOS به معني "تولد کودک" و PHEREIM يعني به "دنيا آوردن" و OL براي نشان دادن عامل الکلي موجود در ساختمان اين ويتامين است. در سال‌هاي بعد دو توکوفرول ديگر، به ‌نام‌ هاي بتا وگاما توکوفرول از روغن‌هاي گياهي جدا شدند که فعاليت بيولوژيکي کمتري نسبت به آلفا توکوفرول داشتند و مشخص شد که آلفا توکوفرول مؤثرترين فرم ويتامين E در پيشگيري از علايم کمبود ويتامين E است.

اين ويتامين نقش قابل توجهي در سوخت و ساز طبيعي تمام سلول‌ها دارد و در ارتباط با بسياري از مواد مغذي و عوامل درون زاي ديگر عمل مي‌ کند. اين مجموعه، سيستمي را تشکيل مي ‌دهند که بدن را در مقابل اثرات مخرب گونه‌هاي فعال اکسيژن محافظت مي‌ کند.

ويتامين E نام جامعي براي گروهي از مولکول‌هايي است که فعاليت بيولوژيکي آلفا توکوفرول را نشان مي ‌دهند و شامل مشتقات آلفا، بتا، گاما و سيگما توکوفرول و آلفا، بتا، گاما و سيگما توکوترينول است. توکوترينول‌ها از ترکوفرول‌ها، با داشتن يک زنجيره‌ي جانبي غيراشباع متمايز هستند.

فرمي که به ‌طور طبيعي بيشتر وجود دارد و داراي فعاليت بيولوژيکي بيشتري نيز هست، "آلفا توکوفرول" مي باشد.

آلفا توکوفرول ساختگي شامل 8 استروئوايزومر است که با پيشوند ALL- RAC مشخص مي ‌شوند و فعاليت آن‌ها 25درصد کمتر از شکل طبيعي اين ويتامين است.

عملکرد زيستي

اين ويتامين به ‌عنوان مهم‌ ترين آنتي اکسيدان محلول در چربي عمل کرده و از تکثير و انتشار راديکال‌هاي آزاد مخرب در غشاهاي زيستي جلوگيري مي ‌کند.

در کمبود ويتامين E، کم‌خوني در نتيجه ‌ي اثر تخريبي راديکال‌هاي آزاد اتفاق مي ‌افتد. هم ‌چنين اثر مخرب راديکال ‌هاي آزاد منجر به آسيب اعصاب محيطي مي‌ شود.

ويتامين E از بين برنده‌ي قدرتمند راديکال PEROXYL است، به ويژه از اسيدهاي چرب چند غيراشباع(PUFA) در داخل فسفوليپيد غشاهاي زيستي و در ليپوپروتئين‌هاي پلاسما محافظت مي‌کند.

ويتامين E علاوه بر اين که يکي از ترکيبات مهم سيستم دفاع آنتي ‌اکسيداني سلول است، در ساير سيستم‌هاي آنزيمي آنتي ‌اکسيداني نيز درگير مي‌ شود، مانند سوپراکسيد ديسموتاز، گلوتاتيون پراکسيداز، گلوتاتيون ردوکتاز، کاتالاز، تيوردوکسين ردوکتاز و هم‌ چنين در عوامل غيرآنزيمي گلوتاتيون و اسيد اوريک.

بسياري از اين سيستم هاي آنزيمي براي عملکرد خود به مواد مغذي ضروري وابسته هستند، براي مثال فعاليت گلوتاتيون پراکسيداز و تيوردوکسين ردوکتاز به کافي بودن سلنيوم؛ فعاليت سوپراکسيد ديسموتاز به کفايت مس،روي، منگنز؛ و فعاليت گلوتاتيون ردوکتاز به کافي بودن رييوفلاوين(ويتامين B2) بستگي دارد. در نتيجه عملکرد آنتي اکسيداني ويتامينE مي ‌تواند تحت تأثير وضعيت تغذيه‌اي يک يا چند ماده‌ي مغذي ديگر قرارگيرد.

در چند بيماري که مربوط به کمبود ويتامين در حيوانات است، ديده شده که ويتامين E مي‌ تواند با سلنيوم جايگزين شود، که اين پديده صرفه‌جويي تغذيه‌اي گفته مي ‌شود.

براساس عملکرد آنتي اکسيداني ويتامين E و ارتباط آن با ساير مواد مغذي، گفته شده که ويتامين E مي‌ تواند بدن را در مقابل وضعيت‌هاي مرتبط با استرس‌هاي اکسيداتيو مثل سالمندي ، آلودگي هوا، آرتريت ،سرطان ،بيماري‌هاي قلبي عروقي، آب مرواريد،ديابت، و عفونت محافظت کند.

منابع غذايي

ويتامين E فقط به وسيله ‌ي گياهان توليد مي ‌شود؛ بنابراين در وهله ي اول ويتامين E در محصولات گياهي يافت مي ‌شود و غني ‌ترين منبع غذايي آن،روغن‌هاي گياهي خوراکي مي ‌باشند. اين روغن‌ها حاوي همه‌ ي همولوگ‌هاي آلفا،بتا، گاما و سيگماتوکوفرول در مقادير مختلف هستند: فرم طبيعي ويتامين E بيشتر در روغن جوانه ‌ي گندم، روغن گلرنگ و روغن آفتابگردان وجود دارد. روغن ذرت و روغن سويا حاوي مقادير بيش تر گاما توکوفرول به اضافه ‌ي مقداري توکوترينول است. روغن دانه‌ ي کتان و روغن پالم حاوي آلفا و سيگما توکوفرول به‌ مقدار مساوي است. علاوه بر اين، روغن پالم حاوي مقادير زياد آلفا و سيگما توکوترينول مي ‌باشد.

دانه‌هاي فرآوري نشده‌ي غلات وآجيل‌ها منابع خوب ويتامينE هستند. ميوه‌ها و سبزي‌ ها حاوي مقادير کمتر بوده و برخي از آن‌ها مثل هلو و مارچوبه منابع نسبي هستند. گوشت‌ها و به خصوص چربي حيواني داراي ويتامين E بوده که در اين بين، غني ‌ترين آن‌ها، بافت‌هاي چربي و بافت‌هاي حيواني است که از مقادير زيادي ويتامين E در دوران حيات خود استفاده کرده‌اند. از آن جايي که ويتامين E در آب نامحلول است، در حين طبخ در آب از بين نمي ‌رود؛ اما در طي سرخ کردن در حرارت زياد تخريب مي‌ شود

"ويتامين C "

کشف ويتامينC داستان جالبي دارد . در قرن 19 ، دريانوردان انگليسي براي رهايي از نوعي بيماري که در دريا به آن مبتلا مي شدند و بعداً اسکروي * نام گرفت ، مقدار زيادي ليمو در کشتي خود حمل مي کردند . براي همين به آنها" ملوان ليمويي" مي گفتند. اسکروي بيماري مهلکي بود که کاشفان سرزمين هاي دور پس از مدت طولاني که بر روي آب سفر مي کردند به آن مبتلا مي شدند و بسياري از آنها در اثر اين بيماري مي مردند. اسکروي کمبود طولاني مدت ويتامينC است.

اين مطلب انگيزه اي شد براي جستجوي عامل درمان اسکروي در پرتقال ، که منجربه کشف ويتامينC در سال 1928 شد و اسيد اسکوربيک ** نام گرفت. انسان و بعضي حيوانات فاقد آنزيم لازم براي توليد ويتامينC در بدن هستند از اينرو نيازمند دريافت آن از طريق غذا مي باشند.

ويتامينC از نظر غذايي بسيار حساس است و به راحتي در اثر حرارت و تاثير مواد قليايي از دست مي رود . حرارت پخت نيزموجب کاهش اين ويتامين در سبزيجات مي شود .

شما از ويتامينC زياد شنيده ايد و از تأثير آن بر سرماخوردگي آگاهيد ، دليل اين همه فوائد ويتامينCدر بدن چيست؟ اين ويتامين چه اعمال ديگري در بدن انجام مي دهد؟

ويتامينC در واکنشهاي شيميايي بدن به عنوان يک حمل کننده الکترون عمل مي کند ، اين ويتامين مهمترين آنتي اکسيدان*** محلول در آب است . آنتي اکسيدان به موادي گفته مي شود که با حرکت در خون ، مواد شيميايي را که به بافتها لطمه مي رسانند را خنثي مي کنند.  به اين دليل است که ويتامينCدر جلوگيري از بروز يا بهبود بسياري از بيماري هاي مزمن دوران کهنسالي مؤثر است .

اين ويتامين نقش زيادي  در بدن ايفا مي کند که دانستن آن براي شما بي فايده نيست :

·

ويتامين

·با کمبود مصرف ويتامين Cپوست خشک مي شود و در زير آن ،خون مردگي هايي به صورت دانه دانه مشاهده مي شود .لثه زخم شده و دهان خشک مي شود ، در واقع يکي از بارزترين علائم کمبود ويتامينC اين است که اگر بازو يا ران فرد را لمس کنيدپوست او دانه دانه و بر جسته احساس مي شود .

ويتامينC ، موجبافزايش ايمني بدن در برابر بيماري ها مي شود،  به فعاليت مناسب هورموني بدن کمک مي کند . يکي از نکاتي که در مورد اين ويتامين قابل ذکر مي باشد ، اين است که طي تحقيقاتي که آخرين آنها در سال 92 صورت گرفت مصرف ويتامين Cاز بروز سرماخوردگي جلوگيري نمي کند بلکه به تخفيف عوارض آن کمک مي نمايد از اينرو توصيه مي شوددرطول مدت سرماخوردگي ، مواد غني ازويتامينC به وفور مصرف شود. از تأثيرات ديگر اين ويتامين، افزايش جذب آهن موجود در غذا است ؛ از اينرو توصيه مي شود ، به عنوان پيش غذا سالادهاي حاوي سبزيجات خورده شود تا ويتامينC موجود درآن جذب آهن غذا را افزايش دهد . کساني که مبتلا به کم خوني هستند و رژيم غني از آهن و اسيد فوليک دارند، مصرف ويتامينC به استفاده بيشتر بدن آنها از آهن خورده شده کمک خواهد کرد .

عوارض کمبود ويتامينC، زماني ظاهر مي شود که بيش از يکماه ويتامين بسيار کم دريافت شود ؛ دراين زمان بيماري اسکروي با عوارضي که گفته شد ظاهر شده و در اثر عدم درمان منجر به مرگ فرد مي شود . کمبود اين ويتامين حتي در نوزادان هم ديده مي شود ، کودکاني که از شير مادر تغذيه نمي کنند و اين ويتامين را از منابع ديگر نيز دريافت نمي کنند ، لثه هاي زخمي و خون آلود دارند که علامت کمبود ويتامين است .

ميزان ويتامين مورد نياز بدن در يک فرد بالغروزانه mg  600 است که در بارداري و شير دهي نياز بدن به آن افزايش مي يابد.

منابع غذايي ويتامينC کدامها هستند؟

ويتامينC ، هم در بافتهاي گياهي و هم دربعضي محصولات حيواني موجود است . غني ترين منابع C ، ميوه ها و سبزي ها هستند ، آب مرکبات نيز داراي ميزان زيادي ويتامينC است.

74 ميلي گرم vit C دارد هر کيوي 341 ميلي گرم vit C دارد هر فلفل سبز 74 ميلي گرم vit C دارد هر پرتقال 68 ميلي گرم vit C دارد يک برش بزرگ طالبي 124 ميلي گرم vit C دارد 1 ليوان آب پرتقال تازه

 توت فرنگي، کلم بروکلي، گريپ فروت، گوجه فرنگي، انبه، ليمو، گل کلم، سيب زميني، هندوانه، اسفناج، کلم، نارنگي و ديگر ميوه ها و سبزي ها ، منابع گياهي داراي ويتامينC و جگر ، منبع حيواني داراي ويتامينC است.