تغذیه و پزشکی

رژیم درمانی چاقی،لاغری ،دیابت،قلب و عروق،پرفشاری خون،کلیوی،سرطان و....

تغذيه پس از زايمان

                                              تغذيه پس از زايمان

                                                    

بعد از وضع حمل تمام خانم ها تمايل دارند که به وزن قبل از حاملگي خود برگردند و نگران هستند که اين مورد چه مدت طول خواهد کشيد؟

·       بلافاصله بعد از زايمان به دنبال تخليه محتويات رحم  و خونريزي طبيعي حدود 5 تا 6 کيلوگرم، وزن کاهش مي يابد.

در طول 6 هفته اول بعد از زايمان 2 تا 3 کيلوگرم ديگر وزن کاهش پيدا مي کند که اين کاهش وزن به علت از دست دادن مايع از طريق ادرار است. اکثر خانم ها در طي 6 ماه بعد از زايمان به وزن قبل از حاملگي خود مي رسند. از عواملي که بر روند کاهش وزن بعد از زايمان تاثير دارند: حاملگي اول، شيردهي، برگشت زودهنگام به کار خارج از خانه و ... مي باشند.

·       در طي 6 هفته اول بعد از زايمان نبايد محدوديت انرژي داشته باشيد. زيرا بدن نيازمند است تا آنچه در زمان تولد نوزاد از دست رفته است بازيابد و نياز کودک تامين شود. در انجام کارهاي منزل کمک کرده و احتمالاً کار خود را شروع کنيد. تغذيه با شير مادر به طور معجزه آسا باعث کاهش وزن نمي شود ولي به کاهش وزن کمک مي کند.

·       خانمي که زايمان کرده است در واقع مسئول تغذيه خود و نوزادش مي باشد، پس بايد رژيم غذايي خود را با دقت انتخاب کند. رژيم بعد از زايمان بايد با دقت دوران بارداري رعايت شود. خوردن همه مواد مانند حبوبات و دانه هاي مغذي، ميوه هاي تازه، سبزيجات و غذاهايي که پروتئين و کلسيم و آهن را به فراواني فراهم مي کنند بايد مورد توجه قرار گيرد. متخصصان و کارشناسان در بحث هاي پرستاري مادران توصيه به اضافه کردن انرژي به ميزان 500 کالري در روز را دارند به طور متوسط اکثر زنان شيرده روزانه 2700 کالري انرژي نياز دارند. خوردن کمتر از 1800 کالري در روز منجر به کاهش توليد شير و ضعف مي شود. در اين دوران، شيردهي و آزاد شدن اکسي توسين (هورمون آزاد شده از هيپوفيز) باعث مي شود که مادر احساس تشنگي بيشتري بکند. به همين دليل مادر در اين دوران بيشتر از بقيه مواقع آب مي نوشد و اگر چه که تاثير زيادي در تامين شير ندارد ولي متخصصين زنان و مامايي آمريکا نوشيدن حداقل 8 تا 12 ليوان آب در روز را به مادران توصيه مي کند.

·       مواد غذايي که مادر مي خورد و مي نوشد بر روي شيردهي تاثير مي گذارد. بنابراين نظارت بر غذاي مادر در واقع نظارت بر غذاي کودک است. به طوري که اگر مادر غذاي نامناسب مصرف کند، نوزاد در واقع با رفتارش مادر را متوجه مي سازد. مانند گريه کردن، خواب کم، بي قراري و ... همچنين مادر بايد در مورد مصرف غذاهاي آلرژي زا دقت کافي داشت باشد، زيرا نوزاد به يک سري از مواد غذايي که مادر مي خورد حساس بوده و پاسخ آن را به صورت علايم پوستي نشان مي دهد مصرف بعضي غذاها توسط مادر باعث قولنج معمولي در نوزاد مي شود. از جمله کلم و شير گاو.

·       مادران در اين دوران بايد همانند دوران بارداري ميزان آهن دريافتي را کنترل کنند هر چند که در دوران بارداري تمام ويتامين ها و مواد لازم را به طور کامل دريافت کرده باشند مادر دراين دروان به طور معمول قرص آهن را براي تامين آهن موردنياز خود و نوزادش مصرف مي کند. بسياري از خانم ها ذخاير آهن خود را طي زايمان هاي مکرربه ميزان قابل توجهي از دست مي دهند. بنابراين مادران بايد در اين دوران از نظر ذخاير آهن کنترل شوند. البته اين نکته قابل توجه است که اين مواد کمکي (مانند ويتامين ها) نبايد جايگزين يک رژيم غذايي خوب شوند.

·       مادران با رعايت رژيم غذايي متنوع و مناسب سلامت خود و نوزاد خود را تضمين مي کنند. با توجه به اين که در اين دوران هر هفته در حدود نيم تا يک کيلوگرم وزن مادر کاهش مي يابد، رژيم غذايي کم چرب به همراه ورزش هاي مناسب در اين روند تاثير بسزائي دارند. ولي بايد توجه داشت که کاهش سريع وزن مادر به عنوان يک خطر براي نوزاد است. زيرا اين عمل باعث مي شود سم معمولي که در چربي هاي بدن ذخيره شده است را به جريان خون رها کند و ميزان مواد سمي يا آلوده کننده در شير بالا برود.

·       يکي از راه هايي که باعث مي شود وزن مادر به طور منظم کاهش يابد و هيچ گونه خطري هم براي نوزاد ندارد، شيردهي مي باشد. مادراني که نوزاد خود را شير مي دهند، 800 کالري بيشتر از مادراني که شيردهي نمي کنند انرژي مصرف مي کنند.

·       مادران محترم بايد توجه داشته باشند که حداقل در 6 هفته اول بعد از زايمان حتي نبايد به فکر کاهش وزن باشند، زيرا محدود کردن آنچه شما در هفته هاي اول زايمان مي خوريد باعث کاهش توليد شير مي شود. مصرف مواد غذايي که پر از فيبر هستند مانند ميوه ها و سبزي ها قسمت اصلي رژيم غذايي اين دوران محسوب مي شوند (حتي بيشتر از زمان بارداري). از مزاياي اين مواد غذايي فيبردار، تامين حرکات دودي روده ها است که براي درمان يبوست و هموروئيد (بواسير) مفيد مي باشد.

·       هرگز خيلي زود به فکر بارداري مجدد نباشيد. شما بايد ذخاير مواد مغذي بدن خود را تقويت کنيد تا آغاز پرفروغي براي جنين بعدي شما باشد. بارداري و شيردهي فشار زيادي بر بدن شما وارد مي سازد. بارداري هاي پي در پي بر ذخاير مواد مغذي شما نظير کلسيم و آهن و سطح انرژي، فشار اضافي وارد خواهد آورد به خصوص اگر شيرده نيز باشيد.

·       جهت کاهش وزن خود در بارداري اول محدوديت شديد کالري براي خود ايجاد نکنيد، رژيم فوق العاده کم کالري از تامين مواد مغذي مهم در دوره بارداري به خصوص مواد مغذي نظير کلسيم و آهن ناتوان هستند.

·       از استعمال دخانيات و داروهاي غيرمجاز خودداري کنيد و راجع به داروهايي که مصرف مي کند يا قصد مصرف آن را داريد با پزشک خود مشورت کنيد.

+ نوشته شده در  جمعه سیزدهم مهر 1386ساعت 10:5  توسط کاظم اسلامی  | 

نيازهاي تغذيه اي در دوران شيردهي

 

نيازهاي تغذيه اي در دوران شيردهي

                                                                      

کمبود تغذيه اي در دوران شيردهي اثرات نامطلوب بر مادر به جا خواهد گذاشت. همچنين مي تواند حجم شير و کيفيت آن را تغيير دهد.

 

·       نياز به انرژي

اضافه وزن کسب شده در دوران بارداري در صورتي که مادر شير دهد طي مدت يک سال با داشتن يک رژيم غذايي متعادل از بين مي رود در صورتي که مادر شيرده در تلاش براي از دست دادن سريع تر وزن خود باشد، اين تلاش موجب عصبي شدن او و تامين نشدن شير کافي براي شيرخوار مي شود.

نياز به انرژي در دوران شيردهي بيشتر از دوران بارداري است. در دوران بارداري دريافت روزانه 200 کيلوکالري انرژي اضافي توصيه شده در صورتي که در دوران شيردهي روزانه 400 کيلوکالري انرژي بيش از مقدار دريافتي در زمان قبل از بارداري توصيه شده است.

 

·       نياز به پروتئين

نياز به پروتئين نيز در دوران شيردهي بيشتر از دوران بارداري است. افزايش نياز به پروتئين مادر شيرده نسبت به قبل از بارداري بيش از 40 درصد است در حالي که در دوران بارداري حدود 30 درصد مي باشد.

 

·       نياز به ويتامين A,C

نياز به اين ويتامين ها در دوران شيردهي بيشتر از بارداري است.

 

 

 

 

·       نياز به ويتامين B

نياز به ويتامين هاي گروه B (به استثناي ويتامين B5 و اسيد فوليک که در دوران بارداري نياز به آن بيشتر است) در دوران شيردهي افزايش مي يابد.

 

·       نياز به عناصر معدني

نياز به عناصر معدني در دوران شيردهي (به استثناي آهن که نياز مادر در دوران بارداري بيشتر است) افزايش مي يابد.

 

·       نياز به مايعات

در دوران شيردهي مايعات بايد مطابق احساس تشنگي فرد مصرف شود. از بي آبي زياد يا افراد در نوشيدن خودداري شود. يک توصيه خوب اين است که در هنگام شير دادن براي جايگزيني آب از دست رفته، مايعات بيشتري بنوشيد. مصرف 12-8 ليوان آب در روز توصيه مي شود.

 

تذکر مهم

مادراني که طي شيردهي مايل به کاهش وزن مي باشند بايد ضمن کنترل انرژي دريافتي، غذاهاي سرشار از مواد مغذي دريافت کنند تا از بروز کمبود اين مواد مغذي پيشگيري شود. کاهش وزن بايد تدريجي و به ميزان نيم تا يک کيلوگرم در هفته باشد تا بر کيفيت شير تاثير نگذارد. مادراني که وزنشان به سرعت کاهش مي يابد يا در دوران شيردهي وزني کمتر از وزن ايده آل دارند لازم است انرژي دريافتي خود را افزايش دهند.

+ نوشته شده در  جمعه سیزدهم مهر 1386ساعت 9:59  توسط کاظم اسلامی  | 

تغذیه دوران شیردهی

تغذيه صحيح در دوران شيردهي


شيردهي دوراني خاطره انگيز براي مادراست. سختي ها و شيريني هايش همه در ذهن مادر به خوبي نقش مي بندد. مادر و كودك عاشق و نيازمند يكديگرند و مادر فداكارانه آنچه در روح و جسمش دارد به كودك مي بخشد و براي آنكه بتواند با سلامت كامل و خاطره اي خوش اين دوران را به پايان برساند ، بايد بداند كه چگونه نيازهايش را تامين كند.

چرا شير مادر بهتر است ؟

پژوهشهاي انجام شده در 30 سال اخير نشان داده ، بهترين و كامل ترين غذا براي كودك تا سن 4 تا 6 ماهگي فقط شير مادر است . چرا؟

. چون شير مادر از شيرهاي ديگر مغذي تر است.

. هميشه استريل است.

. بيش از300 نوع عامل ضد ميكروبي در شيرمادر وجود دارد كه مانع بروز بيماري در كودك خواهد شد . از اين رو ميزان شيوع اسهال در كودكاني كه شيرمادرخوار هستند 3 تا 14 بار كمتر از كودكان شيرخشكي است و به دليل وجود همين عوامل ضد ميكروبي، نوزاد خيلي كمتر به عفونت تنفسي ، عفونت اداري و عفونت گوش مياني مبتلا مي شود.

. شيرمادر كمتر ايجاد حساسيت مي كند و در خانواده هايي كه يكي از اعضاء مبتلا به حساسيت هستند، حتماً بايد كودك با شير مادر تغذيه شود.

. كودكي كه شير مادر مي خورد نه زيادي  چاق و پفكي مي شود و نه لاغرمي ماند. چون كليه نيازهاي كودك با شير مادر تامين خواهد شد. مثلاً اگر نوزادي زودتر از موعد بدنيا آيد شير مادرش با شير مادري كه نوزاد و به موقع بدنيا آمده تفاوت زيادي دارد و نيازهاي كودك را براي رشد بيشتر تامين خواهد كرد. يك نكته جالب در مورد شيرمادر اين است كه شيري كه كودك  در دقايق اول مي مكد، حاوي پروتئين بيشتر و چربي كمتر است و با ادامه شير خوردن به مرور چربي شير زيادتر مي شود. اين مساله باعث مي شود كه كودك درزمان لازم احساس سيري كند و مادر بايد توجه داشته باشد كه نوزاد را زود از سينه جدا نكند تا كودك با چربي دقايق آخر شيردهي، وزن گيري بهتري داشته باشد.

. مكيدن سينه باعث رشد فك و دندانهاي كود ك مي شود.

. تماس نزديك مادر و نوزاد باعث افزايش مهر و محبت آنها مي شود.

پس شيرمادر مناسب ترين  و طبيعي ترين روش تغذيه شير خوار است.

نيازهاي غذايي مادر در دوران  شيردهي

در دوران بارداري، جنين بسياري از ذخائر بدن مادر را مصرف مي كند و اگر مادر در دوران شيردهي تغذيه نامناسبي داشته باشد، به مرور خصوصاً با زايمانهاي مكرر قوايش تحليل مي رود ، استخوانهايش پوك مي شود ، ريزش مو پيدا مي كند و گاهي ازترس اينكه اين عوارض پيش آيد آنقدر پرخوري مي كند كه وزنش بالا رفته و بازگشت به وزن پيش از بارداري بسيار مشكل خواهد شد. پس بسيار اهميت دارد مادر دقيقاً بداند چه ميزان انرژي و مواد مغذي نياز دارد.

* انرژي :

مادر براي تهيه شير 500 كالري انرژي اضافه بر نياز بدنش لازم دارد. به عبارتي اگر پيش از بار داري 2000 كالري انرژي در روز نياز او را تامين مي كرده، در شيردهي 2500 كالري انرژي لازم دارد. علاوه بر اين 500 كالري مقداري انرژي هم از چربي هاي ذخيره شده در دوران بارداري تامين مي شود كه اين مساله باعث مي شود، اگر مادر براساس مقادير خواسته شده در اين دوران، غذا مصرف كند به مرور هر ماه نيم كيلو لاغر مي شود ( چاقي دوران بارداري بر طرف خواهد شد). براساس ميزان انرژي لازم در دوران شيردهي ، غذاهاي تامين كننده آن داده مي شوند.* پروتئين :در دوران شيردهي نياز مادر به پروتئين فقط 15گرم اضافه مي شود. ازاين رو كل پروتئين مورد نياز حدود 65 تا70 گرم در روز است . اين ميزان پروتئين با مصرف 3 ليوان شير در روز، 1عدد تخم مرغ و 180 تا 300 گرم  گوشت و حبوبات تامين مي شود.

* املاح :

بهترين املاح كلسيم و آهن هستند كه اگر مادر مشكل كم خوني داشته باشد و يا در معرض كم خوني باشد مصرف قرص فرو سولفات ضروري است. براي تامين كلسيم مادر بايد در روز 3 تا 4 ليوان شيركم چربي و سبزيجات برگ سبز مثل اسفناج ، نعناع ،جعفري ، كرفس و كلم و نيز مغز بادام و بادام زميني مصرف كند.پس خيلي خوب است كه مادر شيرده هفته اي يك بار خورش كرفس بخورد و هرروز چند عدد بادام و بادام زميني ميل كند.

بهتر است مادراني كه كم خوني دارند، هفته اي يك بار جگر بخورند ودر طول روز حتماً 1عدد تخم مرغ و مقداري گوشت قرمز ميل كنند. گردو نيز براي اين مادران مفيد است.

* ويتامين ها :

براي تامين ويتامين هاي لازم ، مادر حتماً به 5 تا 6 ليوان سبزيجات تازه بصورت سالاد، سبزي خوردن و يا پخته شده در غذا نياز دارد و بايستي هر روز 4 تا 5 عدد ميوه مصرف كند.* چربي ها : در شيرمادر يك سري چربي هاي غير اشباع موجود است كه در غدد پستان ساخته نمي شوند و بايد از طريق غذا تامين شوند. پس بهتر است مادر هفته اي يك بار ماهي مصرف كند و از روغن زيتون در سالادش استفاده كند.

* آب :

مادر در روز به 6 تا 8 ليوان آب يا آب ميوه نيازدارد.

نمونه يك رژيم غذايي مناسب براي يك مادر شيرده

صبحانه

نان سبوس دار 3 برش + پنير30گرم + كره 2قاشق مرباخوري + عسل يا مربا 2قاشق مرباخوري + شيركم چربي 1ليوان

ساعت 10

ميوه 1 عدد ، چاي وكيك

نهار

لوبيا پلو با سالاد شيرازي؛ گوشت 120گرم ، كته 15 قاشق غذاخوري، لوبيا سبز پخته يك دوم ليوان ، روغن مايع 2 قاشق مرباخوري ، ماست كم چربي 1 ليوان ، خيار 1عدد ، گوجه 1عدد، پياز يك دوم عدد به همراه آبليمو و روغن زيتون

عصرانه

ميوه 2 عدد ، نان 2برش ، پنير 30 گرم ، گردو 2 مغز كامل

شام

كوكوي سبزي با ماست؛ تخم مرغ 1 عدد ، سبزي خام 2 ليوان ، نان 2 برش ، روغن مايع2 قاشق غذاخوري ، ماست كم چربي 1 ليوان

پيش از خواب

شيركم چربي 1 ليوان ، عسل 1 قاشق غذاخوري

اين رژيم حاوي 2700 كالري انرژي ، 344 گرم كربوهيدرات ، 97 گرم پروتئين و 88 گرم چربي است.

تحقيقات اخيرنشان داده كودكاني كه با شير مادر تغذيه شده اند، كمتر از كودكاني كه با شير گاو تغذيه شده اند، به بيماري ديابت نوجواني( يا ديابت وابسته به انسولين) و بيماريMS مبتلا مي شوند و اين خبر اهميت شير مادر را نشان مي دهد.

چه مواد غذايي براي مادران شيرده مجاز نيست ؟

1) دم كرده هاي گياهي :

گاهي دم كرده هاي گياهي مثل چاي نعناع و گل گاو زبان موجب بروز اثرات جانبي مثل تهوع و استفراغ در مادر مي شود و تركيبات اين نوشيدني ها وارد شير شده و امكان دارد همين اثرات در نوزاد هم بروز كند.2) كافئين : كافئين وارد شير مادر شده و موجب تحريك پذيري نوزاد مي شود. بنابراين توصيه مي شود مادر شيرده كمتر از 2 ليوان در روز قهوه و كوكا مصرف كنند ، شكلات و كاكائو هم داراي تئوبروميد است كه مانند كافئين محرك است و بهتر است مصرفش محدود شود.

3) قند مصنوعي :

اثر قندهاي بدون كالري و محصولات شيرين وبدون قند بر نوزاد نامشخص است. پس بهتر است مصرف اين مواد در شيردهي محدود شود.

4) ادويه جات زياد :

مصرف زياد ادويه طعم شيرمادر را عوض مي كند كه بهتر است در شيردهي كمتر ادويه مصرف شود.

جدول نيازهاي تغذيه اي مادر در دوران شيردهي

دانستن نيازهاي تغذيه اي يك مادر شيرده، براي مادراني كه ازمكمل هاي ويتامين واملاح استفاده مي كنند، ضروري است تا از مصرف بيش از حد مكمل ها جلوگيري شود.

ماده مغذي ميزان مورد نيازدرروز

انرژي

پروتئين

ويتامينA

ويتامينD

ويتامينE

ويتامين K

ويتامينC

ويتامينB1

رميوفلاوينB2

نياسينB3

ويتامينB6

فولات

ويتامينB12

كلسيم

فسفر

منگنز

آهن

روي

يد

سلنيم

 2700كالري

65 گرم

1300 ميكروگرم

5 ميكروگرم

12 ميلي گرم

65 ميكروگرم

95 ميلي گرم

5/1 ميلي گرم

6/1 ميلي گرم

17 ميلي گرم

5/1 ميلي گرم

500 ميكروگرم

8/2 ميكروگرم

1000 ميلي گرم

700 ميلي گرم

310 ميلي گرم

15 ميلي گرم

19 ميلي گرم

200 ميكروگرم

75 ميكروگرم

اميدواريم مطالعه اين مطلب، موجب راهنمايي كافي و ارتقاء سلامت مادران ايراني باشد .

+ نوشته شده در  دوشنبه بیست و چهارم اردیبهشت 1386ساعت 14:19  توسط کاظم اسلامی  |