تغذيه در نقرس

نقرس (Gout) يکي از قديمي‌ترين بيماري‌هاي ثبت شده در تاريخچه پزشکي است.

نقرس يک اختلال متابوليسم بازهاي آلي پورين مي‌باشد که در آن مقادير بالا و غير طبيعي اسيداوريک در خون تجمع مي‌يابد، در ادامه اورات سديم تشکيل شده و در مفاصل کوچک و بافت‌هاي احاطه‌کننده آن رسوب مي‌کند. رسوبات اورات(کريستال هاي اورات)، مي‌تواند بافت مفصلي را تخريب کرده و به علائم مزمن آرتريت(التهاب مفاصل) منجر شود. در نقرس مزمن اين رسوبات به‌طور معمول در نرمه ي گوش يا انگشت شست پا، يا آرنج تجمع مي‌يابد (روي تصوير بالا کليک کنيد).

بيماري کليوي در افراد مبتلا شايع است و سنگ‌هاي کليوي اسيداوريکي به وجود مي‌آيند. اين بيماري که اغلب در سنين بعد از 35 سالگي اتفاق مي‌افتد و به‌طور عمده مردان را گرفتار مي‌سازد، با شروع ناگهاني و حاد درد آرتريتي موضعي مشخص مي‌شود که معمولاً در انگشت بزرگ پا شروع مي‌شود و به سمت بالاي پا امتداد مي‌يابد.

در يک مطالعه گذشته مشاهده شده در افراد داراي زمينه خانوادگي نقرس، سن شروع بيماري 5/7 سال زودتر از ساير افراد بيمار بوده و داراي مقادير بيشتر تري گليسيريد و کلسترول خون مي‌باشند و فشار خون بالا شيوع بالاتري در اين افراد دارد.

يک اختلال همراه با نقرس، چاقي مي‌باشد. به نظر مي‌رسد افزايش بافت چربي، موجب تشديد خطر ايجاد مقاومت به انسولين در نقرس مي‌شود و ممکن است اين بيماران را در معرض خطر بيماري قلبي- عروقي نيز قرار دهد.

در ضمن کتوز ايجاد شده در نتيجه بي‌غذايي يا رژيم کم کربوهيدرات، خوردن، نوشيدن و ورزش بيش از حد نيز مي‌تواند زمينه‌ساز حمله باشد.

درمان تغذيه‌اي

اسيد اوريک از متابوليسم پورين‌ها حاصل مي‌شود و حاوي قسمتي از نوکلئوپروتئين‌هاست. اگر چه در گذشته نقرس با رژيم کم پورين درمان مي‌شد، اما امروزه داروها به‌طور عمده جايگزين محدوديت‌هاي سخت رژيم‌هاي کم پورين شده‌‌‌اند. البته بعيد است که محدوديت پورين‌هاي غذايي به طور قابل ملاحظه اي مقادير اسيداوريک را کاهش دهد.

 محدوديت غذاهاي حاوي پورين در مرحله حاد نقرس، براي پرهيز از اضافه شدن پورين خارجي به مقدار بالاي اسيد اوريک موجود مي‌باشد. محدوديت‌ پورين (مثلاً در موارد شديد نقرس)، بايد تا مقدار 150- 100 ميلي گرم در روز باشد.

در اين بيماران افزايش دريافت مايعات (حدود سه ليتر در روز) براي کمک به افزايش دفع اسيداوريک از کليه‌‌ها و به حداقل رساندن احتمال تشکيل سنگ‌هاي کليوي لازم است. از آنجايي که دفع اورات با مصرف چربي‌ها کاهش و با مصرف کربوهيدرات‌ها تمايل به افزايش دارد، رژيم غذايي بايد به‌طور نسبي کربوهيدرات زياد (55- 50 درصد کالري)، چربي کل متعادل (30% کالري)، کلسترول متعادل (کمتر از 230 ميلي‌گرم در روز) و پروتئين متوسط داشته باشد.

در فواصل بين حمله‌ها،ي نقرسي رژيم غذايي براي بيماران دريافت کننده داروهاي کنترل کننده نقرس، عبارت از يک رژيم طبيعي و کافي و همچنين رسيدن به وزن قابل قبول و حفظ آن براي جلوگيري از ايجاد کتوز مي‌باشد.

پيشنهاد شده که سويا منبع پروتيين ترجيحي در بيماران نقرسي باشد. نشان داده شده که خوردن سويا باعث تغيير غلظت پروتئين پلاسما و افزايش ترشح کليوي اسيداوريک مي‌شود.

مصرف الکل (اتانول) توليد اسيداوريک را افزايش مي‌دهد، اما هميشه باعث حمله نقرسي نمي‌شود. با اين وجود، بايد بيمار از مصرف الکل خودداري کند.

تقسيم ‌بندي مواد غذايي بر اساس مقدار پورين موجود در آنها

گروه 1:

مقدار زيادي پورين دارند (1000- 100 ميلي‌گرم نيتروژن پوريني در 100 گرم غذا) که بايد از مصرف آنها خودداري کرد و شامل :

فرآورده‌هاي گوشتي، گوشت قيمه شده، سوپ گوشت، آبگوشت غليظ ، مغز، گوشت غاز و کبک، ماهي کولي، ماهي خال خالي، ماهي ساردين و مخمرهاست.

گروه‌ 2:

مقدار متوسطي پورين دارند (100- 9ميلي‌گرم نيتروژن پوريني در 100 گرم غذا) و مصرف آنها به مقدار کم مجاز است که شامل : ماهي و گوشت (به غير از موارد گروه 1)، ماکيان، مارچوبه، لوبياهاي خشک، عدس، قارچ‌ و اسفناج است.

يک سهم (90- 60گرم) از گوشت، ماهي يا مرغ، و يا يک سهم (نيم فنجان) سبزيجات اين گروه در روز، در دوران بهبودي مجاز است.

گروه 3:

مقدار کمي پورين دارند. غذاهاي اين گروه مي‌توانند هر روز استفاده شوند و شامل :

نان سفيد و ترد، کيک و شيريني‌جات، ميوه، زيتون، کره يا مارگارين و روغن‌ها، دسرهاي ژلاتيني، داروهاي گياهي، نوشيدني‌هاي گازدار، شير، پنير، بستني، فرني، غلات و محصولات آن، شکلات، آجيل‌ها، قهوه، چاشني ها، ترشي‌ها، کرم، تخم‌مرغ، سبزيجات (به غير از موارد گروه 2) ، نمک، چاي، شکر و شيريني‌جات، سرکه و سس سفيد است.

  RSS