تغييرات سطح قند خون در طول ماه رمضان در افراد ديابتي

سطح قند خون بيماران در طول ماه رمضان بسيار متغير است و به عواملي مانند ميزان يا نوع غذاي مصرفي، نظم در مصرف داروها، حريص شدن در مصرف غذا پس از افطار و يا كاهش فعاليت‌هاي فيزيكي بستگي دارد. نتايج مطالعات نشان مي‌دهند كه ميزان هموگلوبين گليكوزيله (HA1C) در طول ماه رمضان بهبود مي‌يابد.

روزه‌داري در موارد زير ممنوع است:

● در همه بيماران مبتلا به ديابت نوع يك ناپايدار .
● بيماران ديابتي نوع يك و دو كه ديابت آنها بخوبي كنترل نشده است.
● بيماراني كه به رژيم دارويي و توصيه‌‌هاي مربوط به فعاليت فيزيكي روزانه خود عمل نمي‌كنند.
● بيماران ديابتي كه مشكلات جدي مثل بيماري قلبي( آنژين صدري ناپايدار)يا فشارخون كنترل نشده دارند.
● بيماراني كه سابقه كماي ديابتي دارند.
● بيماران مبتلا به ديابت حاملگي.
● بيماران ديابتي كه عفونت داخلي دارند.
● بيماران ديابتي سالمندي كه عدم تمركز و عدم آگاهي دارند.
● بيماراني كه 2 دوره يا بيشتر هيپوگليسمي(كاهش قند خون) يا هيپرگليسمي (افزايش قند خون)را تجربه كرده‌اند.

تست قند خون ناشتا يا قند خون تصادفي:

● بيماراني كه به دستورات پزشك به خوبي عمل مي‌كنند و شرايط فوق‌الذكر را ندارند.
● همه بيماران مبتلا به ديابت غيروابسته به انسولين (غير از مادران باردار و شيرده) كه وضعيت ديابت پايداري داشته و BMI (توده بدني كه از نسبت وزن  بيشتر از 28 دارند، بهتر است تشويق به روزه گرفتن شوند.

تست قند خون ناشتا يا قند خون تصادفي:
بيماران مبتلا به ديابت نوع يك و دو كه مايل به روزه گرفتن هستند و مشكلات ذكر شده را هم ندارند بايد توصيه‌‌هايي را به دقت رعايت كنند. از جمله اينكه نبايد وعده‌هاي غذايي خود را فراموش كنند و يا اينكه نبايد داروهاي خود را به صورت نامنظم مصرف نمايند. بعد از افطار نبايد با حرص و ولع غذا بخورند و در فاصله افطار تا سحر نبايد پرخوري كنند.
قبل از ماه رمضان بيماران بايد از نظر وضعيت جسماني، وضعيت كلي بدن از نظر قند خون ، برنامه مناسب رژيم غذايي مورد ارزيابي قرار گيرند. فعاليت فيزيكي منظم و مناسب داشته باشند، رژيم دارويي آنها بررسي و ارزيابي شود و علايم هشدار دهنده افت قند خون، كم‌آبي و ساير مشكلات احتمالي را شناسايي كنند. (در نهايت حتما با پزشك خود از اين نظر كه توانايي و شرايط روزه گرفتن را داريد يا نه با پزشك خود مشورت كنيد)

توصيه‌هايي در طول ماه مبارك رمضان :
◄ از مصرف بي‌رويه مواد غذايي پس از افطار اجتناب كنيد، مصرف بيش از اندازه غذاهاي چرب و حاوي كربوهيدرات‌ها(مانند شيرينيجات مخصوص ماه رمضان) سبب بروز هايپرگليسمي (افزايش قند خون)و افزايش وزن مي‌شود. تاكيد مي‌شود كه مزيت روزه‌داري در ماه رمضان فقط در بيماراني است كه رژيم غذايي مناسب و توصيه شده را رعايت مي‌كنند.

◄ مطالعات زيادي نشان داده است كه ورزش‌هاي سبك و متوسط در طول ماه رمضان براي بيماران غيروابسته به انسولين(بيماراني كه داروي خوراكي مصرف مي كنند) مناسب نيستند بدين علت كه روزه‌داري تحمل ورزش را مختل مي‌كند. تاكيد مي‌شود بيماران ديابتي فعاليتهاي فيزيكي معمول خود را به خصوص در ساعاتي كه روزه نيستند (بعد از افطار) انجام دهند.

◄ بيماران مبتلا به ديابت نوع يك كه خود كنترلي مناسب دارند مي‌توانند روزه بگيرند. به طور كلي قضاوت در مورد مقدار انسولين مناسب براي كنترل ديابت نوع يك در دوران روزه‌داري توسط پزشك صورت مي‌گيرد.
 

كنترل قند خون در خانه بايد قبل از افطار و 3 ساعت بعد از آن انجام شود.
همچنين قبل از خوردن سحري، براي قضاوت در مورد دوز انسولين و جلوگيري از افت قند خون بيمار در طول روز بايد قند خون چك شود.
 

● سه عامل مهم براي كنترل ديابت در طول ماه رمضان، رعايت رژيم دارويي، كنترل رژيم غذايي وداشتن فعاليت فيزيكي روزانه مي باشد كه به مثلث ماه رمضان نيز ناميده مي‌شوند.
● به بيماران بايد آموزش‌هاي لازم داده شود كه در صورت بروز مشكل، بلافاصله افطار كنند و به خصوص در فصل تابستان و نواحي جغرافيايي كه ساعات روزه‌داري طولاني است بايد بيشتر مراقب علايم افت قند خون و بروز مشكلات احتمالي باشند.
●  بهتر است بيماران خود را روزانه وزن كنند و رژيم دريافتي روزانه خود را ثبت نمايند.